Herinnering aan een jeugd in een pluchen hotel

Hors saison. Zondag, Ned.3, 23.11-0.43u.

Tijdens het Filmfestival Rotterdam 1993 werd Hors saison van Daniel Schmid vertoond in de televisie-sectie. Gezien de produktiegeschiedenis was die etikettering terecht, maar de film bleek zeer geschikt voor vertoning op het grote scherm. De Zwitserse regisseur Schmid, die als vriend en geestverwant van Fassbinder diens controversiële toneelstuk Het vuil, de stad en de dood in 1975 tot de nauwelijks omstreden film Schatten der Engel bewerkte, maakt al ruim twintig jaar visuele kameropera's voor fijnproevers. De kleine schare hardnekkige liefhebbers van zijn werk, dat in Nederland slechts bescheiden of in het geheel niet uitgebracht werd, wist al lang waar de inspiratiebron van Schmid lag: in het ouderwetse, pluchen hotel van zijn familie in het Engadin, geografisch gesitueerd tussen de Latijnse en de Middeneuropese wereld, waar Schmid als kind tussen moeder en grootmoeder opgroeide en de bizarre luister van deftige, artistieke of excentrieke gasten gretig in zich op zoog.

Voor het eerst maakte Schmid (geboren in 1941) die autobiografische herinneringen tot het expliciete thema van een film, die vooral door de bonte herkomst van zijn bijzondere lijst acteurs (Sami Frey, Ingrid Caven, Geraldine Chaplin, Andréa Ferréol, Arielle Dombasle, Marisa Paredes en vele anderen) in het Frans opgenomen werd, niet toevallig ook de lingua franca van de betere kringen tot over de helft van de twintigste eeuw. Het hotel in de buurt van Flims bestaat nog steeds, maar bleek niet meer dienst te kunnen doen als filmlocatie. Daarom vonden de opnamen plaats in een vergelijkbaar Portugees hotel.

Hors saison is Schmids Amarcord, of beter nog: E la nave va. De meeste merkwaardige gebeurtenissen zijn te vreemd om verzonnen te kunnen zijn en verwijzen dan ook direct naar de werkelijkheid, zoals de blindheid van Schmids grootvader die dit gebrek voor zijn vrouw verborgen wist te houden.

Het minst geslaagd in Hors saison is de raamvertelling, die Sami Frey in het heden door de ruïnes van het hotel laat dwalen. Het is een wat geforceerde manier om de herinnering in werking te zetten, maar als de stroom eenmaal op gang gekomen is, dan mag het wat mij betreft eindeloos doorgaan, de anekdotes, de kleine observaties, de barokke beelden, de pikante gezelschapsspelletjes, het optreden van een illusionist en de scabreuze liedjes.

Hors saison is een associatieve film zonder veel pretenties of dramatisch gewicht, maar vol ironie, liefde en tegendraadse esthetiek. Nostalgisch is nog een zwak woord voor Schmids reconstructie van zijn jeugd, maar wie iets tegen zwelgen heeft, kan zijn films beter helemaal overslaan.