KLM zag onder druk van Amerikanen af van fusie

PAG.9 HET GEHEIMVAN ALCAZAR

AMSTERDAM, 30 DEC. Bij het afketsen van de fusie tussen de vier Europese luchtvaartmaatschappijen KLM, Swissair, Austrian en SAS, operatie Alcazar, heeft de vrees voor beschadiging van de Nederlands-Amerikaanse betrekkingen een grote rol gespeeld. Ook was de KLM tot in een heel laat stadium van de fusie-onderhandelingen bereid haar huidige Amerikaanse partner Northwest Airlines te laten vallen. Dit blijkt uit gesprekken met onderhandelaars, topmensen en toezichthouders van de vier luchtvaartmaatschappijen.

De Nederlandse overheid en de KLM vreesden dat de Amerikanen de beoogde Europese luchtvaartcombinatie op de Amerikaanse markt zouden dwarsbomen. De Amerikaanse regering liet de vier maatschappijen in de laatste weken van de onderhandelingen duidelijk weten dat zij een verbintenis tussen Alcazar en Delta Airlines, dat nauwe banden onderhoudt met Swissair, niet dezelfde rechten op de Amerikaanse luchtvaartmarkt zou gunnen als de KLM en Norhtwest op dit moment genieten. Om het volle profijt uit de luchtvaartfusie te halen moesten voor de combinatie Alcazar-Delta gunstige internationale luchtvaartverdragen afgesloten kunnen worden. “Het was uiteindelijk een kwestie van geloof. De cijfers wezen in de richting van Alcazar. Wij geloofden echter oprecht dat de Amerikanen Alcazar zouden dwarsbomen als de KLM Northwest in moeilijkheden zou brengen. We dachten niet dat de Amerikanen bluften. Dat geloof gaf uiteindelijk de doorslag”, zegt een KLM-commissaris.

De vier partners hadden al in een vroeg stadium van de onderhandelingen informeel afgesproken dat met Delta Airlines, de partner van Swissair, zou worden samengewerkt. De KLM had zich daarbij bereid getoond om Northwest te laten vallen. Die informele afspraak werd maandenlang angstvallig geheim gehouden, uit vrees voor juridische stappen van de kant van Northwest.

Northwest, waarin de KLM een belang heeft van 20 procent, heeft zonder de KLM nauwelijks overlevingskansen. Als de KLM haar Amerikaanse partner in de steek zou laten ten gunste van een Europese alliantie kon zij miljoenenclaims tegemoet zien van aandeelhouders van Northwest.

Twee dagen voordat Alcazar werd afgeblazen kwam de KLM met de Nederlandse overheid tot een akkoord. De KLM koos voor Northwest en spaarde zo de Amerikaans-Nederlandse betrekkingen. De overheid kwam op haar beurt terug op een uit 1986 stammende belofte om de nationale luchtvaartmaatschappij nooit meer financieel te steunen en sprak snel de intentie uit deel te nemen in een voor komend voorjaar geplande aandelen-emissie.

“Het was vrij simpel”, aldus een KLM-commissaris. “We zeiden tegen de overheid: als jullie zoveel waarde hechten aan goede betrekkingen met de Amerikanen, dan hebben jullie de morele plicht om de KLM nu met geld ter zijde te staan.”