Kledingbranche voorstander van herstel regulering; Winteruitverkoop steeds vroeger

AMSTERDAM, 30 DEC. De bordjes van de kledingwinkels in de Amsterdamse Kalverstraat overschreeuwen elkaar met 'waanzinnig lage prijzen' en kortingen die de afgelopen weken zijn opgelopen tot 70 procent. Maar bij Didi zoeken slechts twee vrouwen in een bak met koopjes. “De kooplust is enorm afgenomen”, zegt de bedrijfsleidster van deze modezaak. “In het begin trokken we nog wel wat extra klanten met de forse kortingen maar het lijkt wel alsof iedereen er intussen aan gewend is geraakt.”

Ooit wekte de traditionele kerstuitverkoop kortstondige topdrukte in de kledingwinkels. Maar sinds de Uitverkoopwet midden jaren tachtig werd afgeschaft, is het hek van de dam. Begon de kerstuitverkoop vorig jaar nog in november, dit jaar konden koopjesjagers al in oktober hun hart ophalen. Tot vreugde van de Consumentenbond, die lage prijzen het hele jaar door verwelkomt, maar tot verdriet van de Mitex, die de belangen van 3000 kledingwinkeliers behartigt.

De vereniging signaleert toenemende druk op de winstmarges van haar leden en wil terug naar “een soort regulering”. Volgens Mitex komen elk jaar als de uitverkoop begint tientallen telefoontjes binnen van leden die terug willen naar vastgestelde termijnen.

Zolang echter de wetten van de vrije markt ongehinderd gelden, drijft de concurrentie tussen kledingzaken de betrokken ondernemers tot steeds vroegere uitverkopen. “We hadden onze prijzen eigenlijk pas na de kerst willen verlagen”, zegt C. Wijnheijmer van kledingketen Peek & Cloppenburg. “Maar omdat onze concurrenten al een aantal weken geleden zijn begonnen, hebben we de datum vervroegd.”

Volgens haar valt de vroegtijdige uitverkoop niet alleen branchegenoten te verwijten: “Consumenten gaan steeds meer op koopjesjacht. Een paar weken vóór de uitverkoop wordt verwacht, stellen klanten een soort psychologische koopstop in. Zij weten dat de kleding rond november goedkoper wordt en wachten dat moment rustig af.”

De in 1956 ingevoerde Uitverkoopwet stelde dertig jaar lang een wettelijke termijn vast waarbinnen de uitverkoop mocht plaatshebben. Tweemaal per jaar konden winkeliers hun prijzen drastisch verlagen. Voor de wintercollectie begon de uitverkoop in januari, voor de zomer in augustus. Maar omdat de controle op naleving van de wet onmogelijk bleek en deregulering het modebeeld ging bepalen, verdween de wet. Winkeliers konden toen weer zelf bepalen wanneer zij hun artikelen zouden afprijzen.

Mitex noemt niet de economische malaise als reden voor de vroege uitverkoop. Wèl ziet de branchevereniging andere oorzaken. Zo wordt kleding sneller afgeprijsd omdat de collecties elkaar in hoger tempo opvolgen. Daarnaast leveren fabrikanten kleding voor bepaalde seizoenen eerder en verlangen spoedige betaling. Ook dat dwingt winkeliers hun 'oude' voorraden snel op te ruimen.

De Mitex betreurt de vroegtijdige uitverkoop: “Wij willen de ondernemers laten inzien dat het vervroegen van de uitverkoop slechts een korte-termijnvoordeel oplevert”, zegt een woordvoerder. “In het begin zien ze de verkoop wel wat stijgen, maar structureel biedt het niet veel voordelen. Door de lagere prijzen komen de winstmarges onder druk en het is maar de vraag of dit wordt gecompenseerd door de omzet. Mensen gaan echt niet opeens veel meer besteden.”

Gegevens van het Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (EIM) bevestigen dat. De bovenkledingmarkt groeide in de periode 1986-1990 met gemiddeld drie procent per jaar. 1991 kende zelfs een groei van ruim vijf procent waarmee de omzet op 12,2 miljard gulden kwam. Maar vorig jaar daalde de omzet in de bovenkledingdetailhandel ineens met twee procent. In herenkleding verminderde de omzet met drie procent, in vrijetijdskleding was de daling zeven procent. Alleen in dameskleding was nog sprake van een lichte omzetstijging van één procent.

Die stagnatie heeft mede voeding gegeven aan de wens van Mitex-leden tot hernieuwde regulering. Hoewel concrete plannen nog ontbreken, gaat de gedachte toch weer uit naar iets als de Uitverkoopwet. Daarbij zou de overheid zich als controleur moeten opwerpen, omdat in Mitex-kring wordt gevreesd dat (vooral grote) modedetaillisten zich niet aan 'vrijblijvende' afspraken zullen houden.

Het ministerie van economische zaken laat desgevraagd weten geen bezwaar te hebben tegen afspraken, “zolang er geen markten worden dichtgetimmerd”. Maar van de overheid mag geen regelende rol worden verwacht, zegt EZ.

De Mitex beraadt zich intussen. In navolging van sommige lokale organisaties van winkeliers zouden de textieldetaillisten alvast onderlinge afspraken kunnen maken, suggereert de organisatie. “Dan kan je in ieder geval voorkomen dat de uitverkoop volgend jaar al in september begint.”