Doorbraak blijft weer uit; Vredesoverleg Israel-PLO naar crisis

TEL AVIV, 30 DEC. Het Israelisch-Palestijnse vredesoverleg heeft na drie dagen intensief overleg in Kairo opnieuw niet tot een doorbraak geleid. De betrekkingen tussen Israel en de PLO verkeren daardoor aan de rand van een crisis.

Ondanks de overeenstemming over enkele belangrijke geschilpunten heeft noch PLO-leider Arafat noch de Israelische premier Rabin met de door beide delegaties uitgewerkte ontwerp-overeenkomst ingestemd.

De gisteravond weer in Egypte opgedoken Arafat heeft tegen de Egyptische president Mubarak gezegd dat er wel positieve punten in de ontwerp-overeenkomst zitten maar dat hij er niettemin veranderingen in wil aanbrengen. Vanmorgen werd de Palestijnse leider opnieuw door Mubarak ontvangen. Achmed Tibi, de Israelisch Arabische raadgever van Arafat zei vanmorgen dat de PLO de ontwerp-overeenkomst heeft verworpen.

Van Israel kan Arafat volgens de minister van buitenlandse zaken Shimon Peres geen concessies meer verwachten. In afwachting van het door de knieën gaan van Arafat houdt ook Rabin zijn goedkeuring aan het ontwerp-verdrag op. Het Israelisch-Palestijnse overleg over het begin van de Palestijnse bestuursautonomie in de Strook van Gaza en het Jericho-district is daardoor in de sfeer van een zenuwoorlog gekomen.

Verontrust over de houding van Arafat waarschuwde Peres gisteravond dat voltooiing van de terugtrekking van de Israelische strijdkrachten uit Gaza en Jericho op 13 april 1994 onzeker wordt indien er geen begindatum voor het van kracht worden van de bestuursautonomie is. “Dertien april is geen heilige datum”, zei hij.

Overigens blijft Peres ervan overtuigd dat er ondanks alle moeilijkheden uiteindelijk een overeenkomst komt tussen Israel en de PLO over de uitvoering van het eerder gesloten Akkoord van Oslo. De ontwerp-overeenkomst die door Peres en de Abu Mazen, de leider van de Palestijnse delegatie met grote Egyptische inbreng werd bereikt, is een compromis dat wegens het politieke gewicht van Abu Mazen in de PLO, niet zonder meer door Arafat in de prullebak kan worden gegooid. Israelische politieke kringen verwachten dat Arafat door Palestijnse groeperingen, onder andere uit de bezette gebieden, die uitkijken naar het begin van de Israelische terugtocht, onder zware druk zal worden gezet om de ontwerp-overeenkomst te aanvaarden.

Hoewel in deze overeenkomst Israels exclusieve veiligheidscontrole over de grenzen onaangetast blijft, is er sprake van belangrijke Palestijnse inbreng in het grensverkeer tussen het kleine autonome gebied rondom Jericho van ruim vijftig vierkante kilometer (reikt niet tot de grens met Jordanië) en Jordanië.

Pag.4: Doorbraak Israel-PLO blijft opnieuw uit

In grote lijnen is het volgende compromis uitgewerkt : er komt een grenspost met van elkaar door dun glas gescheiden Israelische en Palestijnse grenskantoren.

Voor het Palestijnse kantoor zal een Palestijnse politieman staan bij een Palestijnse vlag en bij het Israelische kantoor een Israelische politieagent bij een Israelische vlag. Iedereen gaat door een elektronisch gecontroleerde veiligheidspost waarna Palestijnse inwoners van de westelijke Jordaan-oever en Gaza-strook voor paspoortcontrole en dergelijke naar het Palestijnse grenskantoor gaan en daarna naar het Israelische kantoor. (De PLO krijgt volgens deze formulering controle over het grensverkeer van alle inwoners uit de bezette gebieden, dus niet alleen over Palestijnen uit Gaza en Jericho-autonomie). Israeliërs en toeristen passeren uitsluitend langs het Israelische kantoor de grenspost.

Beide partijen hebben controle en veto-recht over alle personen die zich bij de grenspost aandienen.

Belangrijke Palestijnse persoonlijkheden zullen ongehinderd de grenspost kunnen passeren.

In de overeenkomst worden de grenzen van het autonomie-gebied rondom Jericho nauwkeurig omschreven en wordt verwezen naar gezamelijke Israelisch-Palestijnse (Jordaanse) ontwikkelingsprojecten langs de kust van de Dode Zee.

Met betrekking tot de Gaza-strook wordt aangegeven dat Palestijnen privé en onder bepaalde voowaarden ook staatsgronden in het Katif-district (concentratie van Israelische nederzettingen) kunnen blijven bewerken.

De Palestijnse pers in oost-Jeruzalem meldt vandaag uit de Jordaanse hoofdstad Amman dat Jordanië overweegt nieuwe grensovergangen met de bezette gebieden te openen die buiten het Palestijnse autonome gebied rondom Jericho zullen liggen. Als reden geven officiële Jordaanse kringen het gebrek aan coördinatie tussen de PLO en Jordanië op, in de praktijk komt het echter neer op zware Jordaanse druk op de PLO meer rekening te houden met Jordaanse belangen in het overleg met Israel over de westelijke Jordaan-oever.

De nieuwe grensovergangen zouden (in overleg met Israel) ten noorden van Jericho, bij de zogeheten Adam-brug en nabij Akkaba kunnen worden geopend.

Tijdens een incident in de Gaza-strook zijn vanmorgen twee Israelische soldaten in een Palestijnse hinderlaag gewond geraakt.

Uit een door de raad van joodse nederzettingen uitgevoerde opiniepeiling blijkt dat reeds meer dan vijftig procent van de kolonisten bereid is tegen compensatie de nederzettingen te verlate