DEMOSCLEROSE

Op de opiniepagina van 24 december typeert Ben Knapen treffend de Nederlandse samenleving als weinig méér dan een samenstel van belangengroepen en circuits.

Minder begrijpelijk is zijn voorstel om het immobilisme te lijf te gaan door op verstandige wijze te privatiseren, en door de oorspronkelijke kerntaken van de overheid met overtuiging te doen. Het is niet duidelijk wie zich door dit voorstel aangesproken moet voelen. Naar hun aard zijn voorstellen die het algemene belang betreffen, gericht op het overtuigen van mondige burgers, die hun gedrag in die kwesties niet laten bepalen door deelbelangen. Maar in de samenleving die lijdt aan demosclerose, is het algemeen belang een nietszeggende abstractie. De deelbelangen zijn daarentegen écht en belangrijk voor het persoonlijke leven. Het gaat om het salaris, de uitkering of het pensioen, om de fiscale aftrekbaarheid van de hypotheekrente, om het aanzien van de eigen positie, om subsidies, enzovoort. Die deelbelangen zijn stevig verankerd in regels.

Zo vormen de instrumenten van de democratische rechtsstaat het skelet van een sociaal-economisch Libanon in betrekkelijke vrede. En het gaat daarbij niet alleen om regels die rechtstreeks betrekking hebben op de verdeling van de koek. De inrichting en werkwijze van de volksvertegenwoordiging, van het openbaar bestuur en van de justitie zijn hopeloos verouderd. Dat alleen al doet deze sectoren gebrekkig functioneren. Hervorming betekent dat alles wegvalt, waaraan de mensen die deze sectoren bemannen, hun prestige, hun loopbaan en hun bestaanszekerheid ontlenen. Iedereen wil natuurlijk alles verbeteren, als er maar niets fundamenteel verandert. De vraag blijft dus, wie voor het voorstel van Ben Knapen moet worden gewonnen.