Hebzucht?

Het Zwitserse wintersportoord lag er smetteloos bij. Geen stormwind die huilde in de kale takken, maar een nauwelijks waarneembaar briesje speelde langs onze niet al te zeer verhitte slapen. De kaasfondue smaakte feilloos en de achtergrondmuziek hield zich verre van alles wat op wanklanken leek. Toen rinkelde de telefoon en meldde een in het vaderland achtergebleven familielid dat Cruijff het Nederlands elftal niet zou begeleiden in de Verenigde Staten. Kunt u zich voorstellen, hoe zo'n mededeling overkomt bij de verre vakantieganger? Hoewel de afstand niet meer dan duizend kilometer is lijkt het een boodschap uit Antartica. Het kon niet waar zijn, maar het was het wel degelijk.

Ik heb iets met opmerkelijke gebeurtenissen. Vaak vinden ze plaats tewijl ik elders vertoef. Wandelend door Boedapest meldde destijds een collega het overlijden van prinses Wilhelmina. In 1953 verbleef ik met Kees Broekman, de schaatsenrijder, te Hamar, waar hij trouwens Europees kampioen werd. Wij bevroedden niet dat intussen half Zeeland en stukken van Zuid-Holland en West-Brabant onder water waren gelopen. En nu geeft Johan Cruijff, die hard op weg was in alles zijn zin te krijgen, de pijp aan Staatsen - het is om duizelig van te worden. Buiten klinken knerperige voetstappen in de sneeuw en binnen denk ik dat Johan zijn hand wellicht heeft overspeeld. Eigen kledingmerk willen dragen, terwijl het toch veel logischer zou zijn om ook in dat onderdeel de eendracht van de ploeg te demonstreren. Ik moet even aan Arie Haan denken, die in 1978 in Argentinië een afwijkend schoenencontract had. Maar die was zo laat tot de nationale elf toegetreden dat men even niet aan Adidas of Puma had gedacht. Maar in de affaire-Cruijff was en is er nog maanden tijd om alles op een foutloos rijtje te zetten.

Wij behoeven niet in de brandkast van de chef van Barcelona te kijken om te kunnen vaststellen dat Cruijff een gefortuneerd man moet zijn. Waarom dan zulke hoge financiële eisen gesteld? Gouddorst? De sportieve eerzucht kan toch niet totaal verdwenen zijn? Waarom dan dit overvragen? Ik kan het niet met zekerheid zeggen, maar naar mijn gevoel kan Cruijff niet met wereldkampioenschappen overweg. In 1966 en 1970 kwam Oranje - soms met Cruijff in de gelederen - niet door de kwalificatieronden heen. In 1974 liep het aanvankelijk goed, tot de aanvoerder in de finale duidelijk beneden zijn kunnen speelde en openlijk twistte met de scheidsrechter. In 1978 had hij zeker van de partij moeten en kunnen zijn. Hij weigerde wegens motieven welke nimmer duidelijk zijn geworden. Een haat-liefde-verhouding met meer haat dan liefde in de drinkbeker. Het waarom ligt afgedekt door zeven sluiers. Het voetballend genie heeft zo zijn eigen ondoorgrondelijke logica, onbegrijpelijk en niet te vatten voor gewone stervelingen.

Wij besluiten tot een verkwikkende wandeling in de verse sneeuw. Het is stil en vredig, hoewel Bosnië hemelsbreed echt niet zo erg ver weg is. Het is zeker geen avond die om hebzucht vraagt. Misschien zou Johan zijn karakter eens goed in deze sneeuw moeten wassen.