Een vuile streep op het behang boven drijvend parket

Zo snel als het Maaswater wast, zo snel trekt het zich weer terug. In Limburg is de schoonmaak begonnen.

VENLO/MAASTRICHT, 28 DEC. “Tsjonge, tsjonge, het is hoog water”. Dat was, zo vertrouwde gisteren minister Dales de pers toe, door haar heengegaan toen ze per helikopter over het Nederlandse overstromingsgebied vloog op weg naar Venlo. Daar had ze "inventariserend spoedberaad' met burgemeesters van 22 Limburgse Maasgemeenten. “Maar verder zie je eigenlijk niets verontrustends.”

Dat wordt wel anders als men de streken bezoekt waar de Maas de afgelopen week in gezwollen toestand voorbij kwam. In het prikkeldraad rond de weilanden hebben zich hele bomen verzameld en veel plastic met hier en daar een koelkast. Een triest gezicht zijn de meubeltjes die in het weer drooggevallen Itteren op de stoep zijn gezet. Binnen proberen vrijwilligers voor de bejaarde bewoners de boel weer een beetje aan kant te krijgen. In het huis van de hoofdonderwijzer van de plaatselijke school is de zwevende parketvloer een drijvende geworden. Een vuile streep op 40 centimeter hoogte tegen het behang geeft de hoogste stand aan van het Maaswater.

Ook de school heeft aanzienlijke waterschade opgelopen. Maar de gevoelens zijn warm, omdat vrienden en kennissen hun kerstvakantie onderbraken om te komen helpen. “Iedereen helpt iedereen, want iedereen is getroffen”, aldus de hoofdonderwijzer in het dorp waar nauwelijks iemand van de 1.300 inwoners de dans is ontsprongen. In het dorpje hadden veel mensen nog maar nauwelijks de lening voor de schade van de overstroming van januari jl. afgesloten. Brandweerauto's en auto's van rioleringsbedrijven rijden af en aan.

In Ohé en Laak is het of de huizen aan een infuus liggen. Witte, rode en blauwe slangen komen uit hun binnenste. Een stuk dijk is met zandzakken versterkt. Men vermoedt aan de andere kant woest kolkend water, maar er ligt slechts een zwart uitgeslagen weide. Zo snel als het water wast, zo snel trekt het zich ook weer terug. Een stuk weg is weggespoeld. De uit klinkers bestaande oprit naar een boerderij is omgewoeld alsof een reusachtige woelmuis aan het werk is geweest. Voor veel voordeuren staan nog witte en groene zandzakken. Putdeksels van rioleringen worden weer op hun plaats gelegd. Sommige mensen besteden hun derde Kerstdag aan een hoogwaterexcursie, onder wie opvallend veel Duitsers. Over de paaltjes van de bushaltes hangen plastic zakken met de mededeling dat de busdienst tijdelijk is gestaakt.

In de Roermondse wijk Herten troffen de bewoners van de 700 huizen bij terugkeer een enorme chaos aan. Het water had er tot 1 meter hoog gestaan. “Je kunt”, zei een bewoner, “gevoeglijk alles weggooien.” De gemeentelijke woordvoerder schat de schade op 40 miljoen gulden. De hele Maasstraat en alle trottoirs moeten opnieuw worden aangelegd. De wijk staat vol containers om het zwerfvuil in te verzamelen. Twintig mensen uit het voormalige Joegoslavië die in Roermond in een opvangcentrum zitten hebben zich vanmorgen gemeld om mee te helpen met het opruimen en het poetsen. Met Nieuwjaar hoopt men de klus geklaard te hebben.

In een woonwijk in Venlo-Zuid blijkt het Maaswater zich met olie te hebben vermengd. Een vrouw klampt minister Dales aan en smeekt om hulp. Plaatselijke neringdoenden kondigen er hun nakend faillissement aan. De eigenaar van een restaurant heeft al zijn personeelsleden ontslagen. In het Venlose centrum hebben winkeliers hun hele hebben en houden op straat gezet om de winkel van een dun laagje slib te ontdoen.

“Geen konijn of kalkoen dit jaar maar het licht van de hoop brandend houden temidden van zoveel water”, schreef aalmoezenier H. Janus op een kerstwens aan het crisiscentrum in de brandweerkazerne in Venlo. Daar had de minister - in weerwil van de hier en daar geuite kritiek - uitvoerig de loftrompet gestoken over de hulpverleners, die er broederlijk naast elkaar zitten.

Twee soldaten van de 43ste Veldartillerie in Havelte, de ene uit het Friese Tijnje, de andere uit het Rotterdamse Hoogvliet, drinken er een laatste kopje koffie. Nadat ze sinds vorige week donderdag dag en nacht in touw zijn geweest met drank en kroketten voor de hulptroepen, mogen ze nu naar huis mogen voor het verlate kerstdiner. “Ik had dit”, zegt de ene, “niet willen missen. De mensen hadden je nodig. Ik heb het gevoel nuttig te zijn geweest.” Met een man, die pas weduwnaar was geworden, hebben ze in een geïnundeerd huis diens overleden vrouw zitten betreuren. Bij een nooddijk in Blerick, waar ze voornamelijk potientiële plunderaars en ramptoeristen hadden moeten tegenhouden, hebben ze een motorcrosser gezien die de nooddijk op zijn deugdelijkheid had beproefd totdat hij er door een boer met een paar “fikse tikken tegen de kop” vanaf was geslagen.

De Limburgers langs de Maas van Eijsden tot Mook likken hun wonden. Eigenaren van tuinbouwbedrijven, die volledig onder water kwamen te staan, vragen zich af of ze de zaak nog ooit opgebouwd krijgen. In Wanssum staat de kruidenier wiens hele winkel en voorraad door het Maaswater is aangetast het huilen nader dan het lachen.