De Luchtmobiele Brigade aan de slag in Frankrijk

Drie weken lang oefent het twaalfde bataljon van de elfde brigade uit Schaarsbergen in de heuvels ten oosten van Besançon. De Luchtmobiele Brigade in actie.

VALDAHON, 28 DEC. De Franse piloten scheren met hun Puma helikopters laag over de bosjes en in de nevel zetten ze het tweede peloton van de B compagnie op de verkeerde plek. De Nederlandse soldaten springen uit de helikopters en drukken hun neus in het natte zand. Ze blijven trouw liggen tot de commandanten opstaan en de fout van de Franse piloten ontdekken. Het mondje Frans blijkt weer eens onvoldoende.

In alle rust beraadslagen de officieren en besluiten ze het tweede peloton te verplaatsen. De mannen staan op. Een aantal neemt nog vlug even een foto van elkaar om de goed geschminkte camouflage-gezichten voor het thuisfront vast te leggen. Het is deze weken allemaal exact als in de tv-reclamespot: bij de Luchtmobiele Brigade word je gehaald en gebracht.

Zeven Franse Puma helikopters zijn ingehuurd om manschappen en materieel te verplaatsen. In Nederland moeten de mannen van de elfde brigade nog uit containers stormen waar het geluid van helikopters wordt nagebootst. Hier in de ijzige regen tussen de Franse heuvels is het allemaal echt. Jeeps met aanhangers worden onder de helikopters gehangen. Als de Puma's met veel lawaai opstijgen vallen de kluiten van de wielen op de militairen. Later, aan een bosrand, vinden ze hun voertuigen terug. Snel ter plekke waar ter wereld ook, zo moet het worden!

In de verte ploffen mortieren neer bij een oefening van Franse cavaleristen. Hier en daar vliegen roofvogels op boven zandfonteinen als springladingen afgaan. Twee Nederlandse Bölkow-helikopters voeren de verkenning uit en blijven laag achter een berkenbosje hangen om te zien of het terrein wel veilig genoeg is voor de Franse vliegende taxi's.

Als de formatie eindelijk op zijn plek ligt, krijgen de de Nederlanders opdracht weer in te stappen, een wijd rondje te maken en opnieuw te landen. Er moet goed geoefend worden. Morgen komen de Nederlandse ambassadeur uit Parijs en een paar hoge Franse officieren als een symbool dat de twee legers elkaar weer ontdekt hebben. Deze keer vliegt de karavaan in goed gelid.

Mark Bakker (17) uit Groningen vliegt voor de eerste keer. “Ik had het allemaal op de televisie gezien en het leek me gaaf om op avontuur te gaan. Maar dat valt toch tegen. Nu met de helikopters aanvliegen voor een oefening is mooi. Maar als ze silhouet vliegen, zo met de heuvels mee, dan kan het je maag verschrikkelijk raken.” Bakker is niet bang om straks naar Bosnië te gaan. “Ik beschouw het als mijn werk, maar mijn ouders zeggen wel: hou maar op om er over te praten.”

“Wat de mannen verschrikkelijk bezig houdt is wanneer ze nu gaan”, zegt dominee Bikkers. Soms vragen ze je of er geen informatie wordt achtergehouden door de commandanten. Er wordt nu al zo lang over uitzending naar Bosnië gepraat, maar niemand kan nog een datum geven. Dan weten de soldaten ook niet wanneer ze moeten vertrekken. Belangrijk is om het brok energie dat ze bezitten straks ook goed aan te wenden en daar te krijgen waar je het wil hebben”.

Overste Peer Everts uit Rijen geeft toe dat het niet eenvoudig is om zijn twaalfde bataljon op uitzending naar Bosnië voor te bereiden. Hij moet zorgen voor de eerste aflossing na zes maanden. Nederland heeft zich voor anderhalf jaar vastgelegd om de moslim-enclaves te verdedigen en humanitaire transporten in Bosnië doorgang te verlenen. De Serviërs voelen niets voor legering van een goed uitgerust en versterkt bataljon. Een eerste locatie bij Zepa en Srebrenica wezen zij enkele dagen geleden resoluut af.

Nederlandse politici waren verontwaardigd over het feit dat Servische militaire leiders uitmaken waar de VN-troepen in Bosnië terecht komen. De diplomatieke werkelijkheid is dat de VN-troepen alleen met de instemming van de strijdende partijen te werk kunnen gaan. Zij zijn er alleen naar toe gestuurd om vrede te handhaven maar niet om vrede op te leggen. Daarvoor bestaat geen mandaat.

“Kijk, je bent daar niet om te schieten, maar die rondzwervende roversbendes moeten natuurlijk ook niet de indruk krijgen dat je een doetje bent. Nu, om daar een gemiddelde in te vinden, laten merken dat ze je niet omver kunnen lopen en je toch houden aan de regels van de Verenigde Naties, daar trainen we hard voor”, zegt overste Everts.

Hij is blij dat hij nu een paar weken kan oefenen met de Fransen. De Luchtmobiele Brigade - kosten zes miljard gulden - is de speerpunt van de nieuwe krijgsmacht, over enkele jaren uitgerust met meer dan veertig transporthelikopters (Amerikaanse Chinooks en Franse Cougars) en veertig gevechtshelikopters, jeeps en lichte bewapening. De landmacht wordt gehalveerd en bestaat straks volledig uit beroepskrachten, die of voor bepaalde of voor onbepaalde tijd tekenen en over de hele wereld kunnen worden uitgezonden.

Voor het eerst moet Defensie gericht de arbeidsmarkt op. Vroeger kwam er voldoende personeel en vaak nog hoog geschoold ook via de opkomst van dienstplichtigen. Die opkomstplicht vervalt in 1998 en als de Luchtmobiele Brigade niet goed van de grond komt zal het zeer lastig worden voldoende geschikt personeel ook voor de andere onderdelen te werven.

Marine en luchtmacht hebben een lange traditie van werving, maar bij de landmacht is het een nieuw gegeven. Loopt het niet vlot bij dit nieuwe keurkorps dan zal het moeilijk worden om voldoende beroepskrachten aan te trekken. Krijgt het keurkorps te weinig te doen en gaat het na Cambodja ook al niet naar Bosnië dan zal op den duur het animo afnemen, zo is de mening op het commando in Schaarsbergen.

Commandant Everts vindt dat de werving vooral waarheidsgetrouw moet zijn. “Je kunt niet beloven wat je niet kunt waar maken en daarom worden de tv reclames al wat aangepast. Naast het grote avontuur om steile bergwanden te beklimmen, op ski's door eeuwige sneeuwvelden te trekken en met snelle kano's door het oerwoud, wordt nu ook opgeroepen voor banen bij de logistieke verzorging, de verbindingen en de geneeskundige troepen. Ook die moeten straks in Bosnië vervuld worden en ook daarvoor heb je goede mensen nodig”.

Daniel Lelieveld uit Dalerveen noemt het werken met de Franse heli's machtig mooi. “Ik ben bij de Luchtmobiele Brigade gekomen omdat ik zin had in sportieve actie. Hier in de Franse modder krijgen we tenministe een idee hoe het straks moet. Dit is het moderne leger en daar wil ik bij zijn. Ja, Bosnië, dat is heel wat anders, maar het gaat daar om mensen en dan kun je niet langs de kant blijven staan. Als ze in Dalerveen vragen waarom ga je, zeg ik: als je de straat oversteekt kan je ook overhoop gereden worden.”