Een sfeervolle kerstavond op de Veluwse heide

HEERDE, 27 DEC. Twee lichtmasten, een kar met een fanfareband, een dominee en collectebussen. De viering op kerstavond, op de heide bij het Gelderse Heerde, is indrukwekkend door eenvoud. Ongeveer tweeduizend mensen uit de noordelijke Veluwe trotseerden vrijdag de kou om de jaarlijkse kerstdienst op de hei bij te wonen. “Hier op de hei begint Kerstmis pas echt”, zegt een bezoeker.

Klokslag elf uur start het koninklijke fanfarekorps Wilhelmina uit Heerde. Voorzichtig zingen wat mensen mee maar ze worden overstemd door de krachtige klanken van de fanfare. In de verte verraden zaklantaarns de komst van enkele laatkomers die, in versneld tempo, het stuk hei naderen dat de schaapskooi wordt genoemd. De kraakheldere hemel, compleet met sterren en een fel verlichte maan, en de vrieskou zorgen voor een aparte sfeer.

“Het is toch mooi om hier een kerstfeest te beginnen, met een stal en schapen van een echte schaapherder in de buurt”, zegt Mans Logtenberg van de organiserende commissie. Achttien jaar geleden hield een hervormde predikant voor het eerst een dienst op de heide. Fakkels moesten de dominee en zijn gelovigen toen van licht voorzien. Een jaar later nam de commissie de organisatie over. De fakkels werden alras vervangen door een kabel met vijftig lampen, zodat de bezoekers actiever aan de dienst konden deelnemen. Inmiddels zijn twee lange lichtmasten in de heide geplant die zo'n duizend vierkante meter verlichten.

Dominee M. Knevel van de vrije evangelische gemeente beklimt het sprekersgestoelte dat in het midden van de lichtcirkel staat. Ieder jaar mag één van de vijf kerken die betrokken zijn bij de organisatie de dienst leiden. Ook de twee muziekkorpsen die Heerde rijk is, wisselen elkaar jaarlijks af. Als de laatste klanken van "Stille nacht' wegebben, start Knevel zijn welkomswoord. Twee krachtige speakers zorgen ervoor dat ook de mensen achteraan geen woord hoeven te missen.

Een groep hevig converserende tieners staat juist buiten de lichtkring. Enkele fakkels worden in vlam gezet. De onrustige vlammen voegen iets toe aan de sfeer maar de woorden van de dominee ontgaan het groepje. Ze zijn dan ook vooral aanwezig vanwege de bijzondere sfeer, zegt Leonie uit Heerde. Ze is met wat vrienden vanuit het dorp naar de schaapskooi gelopen. “En straks op de terugweg gaan we expres verdwalen.” De anderen lachen.

“Kerstfeest roept wel een sfeer op maar we weten dat het slechts de buitenkant is. Er is een gevoel van vrede maar we weten dat er oorlogen zijn”, vervolgt Knevel zijn verhaal. Een echtpaar kijkt geboeid naar de man in het midden van de kring. “Hij is een heel goede predikant. Alles wat hij zei was goed”, zegt de man na afloop. Zijn vrouw en dochter beamen dat. Het is de achtste keer dat de familie de viering op de hei bezoekt.

Terwijl Knevel zijn zegen over de menigte uitspreekt, sjouwt een wat oudere vrouw met een melkbus. Daarin moeten de giften voor daklozen komen, het goede doel van dit jaar. De eerste bezoekers zijn dan al weg. Binnen tien minuten is de heide vrijwel leeg, slechts de commissie blijft achter om de apparatuur op te ruimen. “En als we straks klaar zijn met opruimen gaan we met z'n allen snert eten”, blikt Logtenberg vooruit. Dan is Kerstmis ook voor de commissie echt begonnen.