Waterstaat 'verrast' door hoogwater

ROTTERDAM, 24 DEC. De mate waarin de stijging van het hoogwater in Zuid-Limburg plaatshad, heeft Rijkswaterstaat “volledig verrast”. Dat stelt R. van Beek, directiesecretaris van Rijkswaterstaat Directie Limburg. Volgens Van Beek voorspelde het KNMI dat er in de nacht van maandag op dinsdag “meer dan dertig millimeter” regen zou vallen, het Belgische KMI te Ukkel gaf voor Wallonië 62 mm als prognose. Achteraf bleek de Belgische weerdienst er slechts 1 mm naast te zitten: er viel 61 mm. “Die Belgische weersvoorspellingen geven toch een mate van exactheid die wij in Nederland niet kennen”, aldus Van Beek.

De verwachte hoogwaterstanden zijn echter slechts voor een deel gebaseerd op neerslagprognoses. Voor wat betreft Zuid-Limburg zijn ook de gemeten en de te verwachten waterstanden in België van belang, alsmede het water dat terechtkomt in de zijrivieren van de Maas en de Sambre en de Nederlandse hoogwaterrecords uit het verleden. Al die informatie wordt ingevoerd in een computer in Lelystad en op basis van die analyses rolt er een prognose uit. “Van sommige meldingen uit België zeg je achteraf dat we ze wel eens een paar uur eerder hadden mogen ontvangen”, zegt Van Beek. “Maar ik heb er ook wel begrip voor dat de Belgen op dat moment wel iets anders aan hun hoofd hadden dan te verwachten waterstanden in Nederland.”

Loco-burgemeester J. Hoen van Maastricht spreekt berichten tegen dat inwoners van onder meer Itteren te laat zouden zijn geïnformeerd over de verwachte hoogwaterstanden. Ook de voorzitter van de plaatselijke buurtraad heeft dat volgens hem 'falikant' tegengesproken. Wel stelt de loco-burgemeester dat de snelheid waarmee het water steeg ook de Maastrichtse autoriteiten heeft verrast. “Het waarschuwingsscenario uit het rampendraaiboek heeft goed gewerkt. Dat schrijft voor dat brandweer, politie, buurt- en dorpsraden bij een te verwachten waterstand van 43 meter 55 gewaarschuwd moeten worden en dat is zelfs al in een eerder stadium gebeurd. Maar dat de stijging zo extreem zou zijn, was niet te voorzien. Het ging met centimeters per uur tegelijk.” Hoen weet waarover hij het heeft, want ook in zijn eigen huiskamer in Heugem stond tachtig centimeter water.

Het wassende Maaswater heeft volgens de Limburgse Land- en Tuinbouwersbond (LLTB) binnen enkele dagen in het Limburgse stroomgebied voor tientallen miljoenen guldens schade aangericht. De 15 miljoen gulden die het kabinet beschikbaar heeft gesteld aan het Nationaal Rampenfonds, zal volgens de LLTB nauwelijks voldoende blijken. Minister Maij-Weggen die donderdag een bezoek bracht aan het door de watersnood getroffen gebied, deelde dat standpunt. Het Nationaal Rampenfonds stelt zich voor drie miljoen gulden garant voor de schade van individuele onverzekerbare gevallen.

Pag.3: Compensatie bedrijfsleven 'onvoldoende'

De provincie Limburg heeft eén miljoen beschikbaar gesteld en ook bij de Europese Commissie is een verzoek tot geldelijke steun ingediend. Binnen het kabinet wordt volgens minister Maij de mogelijkheid besproken de verzekeraars bij het vergoeden van de schades te betrekken. Van die maatschappijen ligt al geruime tijd, kort na de aarbeving in Limburg vorig jaar, een plan een pool op te zetten van maximaal vijftig miljoen voor een verzekering bij aardbevingen en overstromingen.

De verzekeraars hebben de regering een bijdrage gevraagd, het ministerie van binnenlandse zaken houdt zich met dat verzoek bezig. Maij kondigde in Limburg ook aan dat zij een werkgroep heeft ingesteld die binnen acht weken oplossingen moet aandragen voor het overstromingsgevaar in het Maasgebied.

Tegelijk toonde de minister zich pessimistisch over de mogelijkheid de dijken langs de Maas te versterken. Wel zal Nederland in het overleg over de Waterverdragen bij de buurlanden aandringen op een beter signaleringssysteem en op een studie naar de mogelijkheden om door waterverspreiding de gevolgen van overstromingen te verzachten.

De minister sprak tevens haar vermoeden uit dat de overstroming een signaal is van een klimatologische verandering. “We zagen dit als een veilig gebied, maar hebben nu toch in korte tijd twee forse overstromingen gehad en één hele forse.” Het KNMI zal hier verder onderzoek naar verrichten.

Het door het wassende water getroffen gebied werd donderdag behalve door minister Maij ook bezocht door koningin Beatrix. Zij bracht bezoeken aan de Maasdorpjes Meers, Grevenbicht en Papenhoven.

Voor de bedrijven in Limburg dreigt “een hopeloze situatie”. Dat stelt de Limburgse Organisatie van Zelfstandige Ondernemers (LOZO) in een brandbrief aan het kabinet. Door het ontbreken van een verzekeringspakket tegen overstromingen ziet nu een groot deel van de bedrijven zich een jaar na de aardbeving opnieuw geconfronteerd met omvangrijke en vooralsnog niet te verhalen schade. “En dat zal voor veel bedrijven desastreuze gevolgen hebben”, aldus LOZO-secretaris Rooskens.

Meer dan 1500 bewoners uit het rampgebied rond Venlo en Arcen zijn gisteren geëvacueerd. In Arcen moest de evacuatie op last van de burgemeester gedeeltelijk gedwongen worden uitgevoerd. In de Noord-Limburgse gemeenten Mook en Middelaar moeten dertienhonderd mensen hun huizen verlaten, voordat op Eerste Kerstdag de hoogste waterstand van de Maas wordt bereikt. De politie in Venlo heeft gistermiddag een noodverordening uitgevaardigd voor de delen van de regio die te kampen hebben met veel wateroverlast. Iedereen die onbevoegd in de gebieden aanwezig is, zal worden opgepakt en zonder pardon worden opgesloten.