Overleg vrede in Bosnië mislukt

BRUSSEL, 24 DEC. Het vredesoverleg over Bosnië is gisteravond mislukt. De strijdende partijen hebben Brussel verlaten, na elkaar openlijk van kwade trouw te hebben beschuldigd. De onderhandelaars Owen en Stoltenberg deden een dringend beroep op Kroaten, moslims en Serviërs het gisteren afgesproken kerstbestand alsnog te respecteren.

Gisteren werd er in Bosnië ondanks het bestand hevig gevochten; Sarajevo werd zwaar beschoten. Moslim-troepen kaapten in Centraal-Bosnië een Britse VN-pantserwagen en ontvoerden drie van de vier inzittenden. Zij werden gisteravond weer vrijgelaten.

Het overleg wordt op 15 januari in Genève voortgezet, wanneer het kerstbestand eindigt. Volgens Owen is er op die datum alleen een kans op vrede als de wapenstilstand de komende weken wordt gerespecteerd. “Als de politieke wil er voor een akkoord niet is dan kunnen de partijen even goed doorvechten tot februari of maart. Europa kan niets doen om ze daarvan te weerhouden”, aldus Owen.

De leider van de Bosnische Serviërs Radovan Karadzic zei alle tot nu toe gedane concessies in te trekken als de moslims dan geen akkoord tekenen. Hij meent dat de Serviërs aan alle eisen die de Europese Unie ten bate van de moslims stelde, hebben voldaan. Die zijn: meer territorium, toegang tot de rivier de Sava bij Brcko in het noorden van Bosnië, toegang tot een zeehaven aan de Adriatische Zee en corridors die de enclaves in het oosten verbinden met het moslim-hoofdgebied.

De Bosnische VN-ambassadeur Mohamed Saçirbey zei echter dat de onderhandelingen eerder achteruit- dan vooruitgaan. “Ik zag geen goede wil bij de Serviërs.” Volgens hem is ook aan de afspraak dat de moslims 33,3 procent van het oppervlak van Bosnië-Herzegovina krijgen niet voldaan.

Owen zei dat er na drie dagen intensief praten in Genève en Brussel geen akkoorden waren gesloten. Wel zou er nu veel meer duidelijkheid zijn over de inhoud van de geschillen. Ook zijn er nu een aantal “praktische procedures” afgesproken, die mogelijk uitzicht bieden op een akkoord. In de komende weken gaan werkgroepen en deskundigen van de strijdende partijen proberen die te overbruggen.

Owen zei dat de onderhandelaars hebben geloofd snel een mandaat van hun parlementen te vragen om zo op 15 januari een akkoord te kunnen tekenen. “Maar laten we vooral hopen dat er de komende weken in het veld geen pogingen worden gedaan om de kaart te wijzigen”, aldus Owen. Volgens hem is er “geen reden voor pessimisme als het wapenstilstand wordt geëerbiedigd”.

Pag.5: Kwestie-Sarajevo blijft een obstakel

De leiders van de strijdende partijen in Bosnië hebben toegezegd al hun militairen zo te instrueren, zodat wordt voorkomen dat deze wapenstilstand “net zo'n farce wordt als de meeste voorgaande”, aldus Owen.

Een van de grootste hinderpalen in het overleg blijft Sarajevo. De Serviërs willen absoluut dat een deel van de stad deel van de Servische republiek zal uitmaken, hetgeen de moslims blijven afwijzen. Met tegenzin gingen de Kroaten akkoord met het beheer van Mostar door de Europese Unie, maar er bleven geschillen over de omvang van de stad. Komen de partijen daar de komende weken onderling niet uit, dan accepteren ze een arbitrage-besluit van Owen en Stoltenberg, zo is afgesproken. Tot zover onze correspondent. Tijdens de artilleriebombardementen op Sarajevo, die een einde maakten aan het veronderstelde 'kerstbestand', werden ten minste zes mensen gedood en vielen 55 gewonden. Onder de gewonden was een groep kinderen die voor een flat speelde.

“Op de grond ontbreekt de kerstgedachte” zei een woordvoerder van de vluchtelingenorganisatie van de VN (UNHCR). De serviërs houden sinds een week voedselkonvooien naar Sarajevo tegen, waardoor de stad volledig is aangewezen op de luchtbrug. Die werd deze week korte tijd onderbroken', nadat een transportvliegtuig was geraakt door geweervuur. Volgens de VN zijn naar schatting een miljoen mensen in Bosnië - vooral moslims en Kroaten - verstoken van voedsel, medicijnen en een deugdelijk onderkomen.

Een UNHCR-woordvoerder in Genève verklaarde dat Kroaten alle hulpkonvooien tegenhouden die trachten vanuit havens aan de Adriatische Zee Centraal-Bosnië te bereiken. Een woordvoerder van Mate Boban, de leider van de Bosnische Kroaten, zei dat de blokkade “geen politieke beslissing” was, maar het gevolg van de gevechten in Centraal-Bosnië. Bij die gevechten zijn tientallen mensen gedood. Volgens een radiostation van de Bosnische moslims verschoten de Kroaten gisteren drieduizend granaten op de stad Gorni Vakuf. (AP)