De drie Guy's bezorgen Dehaene nauwe schoentjes

BRUSSEL, 24 DEC. De Waalse Parti Socialiste (PS) staat dezer dagen in bijzonder nauwe schoentjes, zoals de Vlamingen zeggen, met mogelijk vergaande consequenties voor de regering-Dehaene. De Luikse justitie wil de drie topfiguren van de partij, allen minister, laten verhoren in verband met de helikopter-order bij het Italiaanse bedrijf Agusta. Daartoe is deze week een verzoek om opheffing van hun parlementaire onschendbaarheid bij parlement en Senaat ingediend.

Een unieke stap, waarmee volgens sommige commentatoren een tijdbom onder het kabinet is gelegd. De Waalse eerste minister Guy Spitaels, de federale vice-premier Guy Coëme en de regionale minister Guy Mathot zitten voor het front van de natie in het verdachtenbankje. Ze hebben ook opeens een bijnaam - de drie Guy's - als ging het om een varieté-trio. De drie ministers zijn nu officieel in verband gebracht met smeergelden, corruptie, aandelenzwendel en mogelijk zelfs de moord op hun ex-collega André Cools.

De verhoren in de komende maanden kunnen op zichzelf al een vernietigend effect hebben; de PS raakt er ongetwijfeld door in diskrediet en kan in een diepe crisis verzeilen. Geen ideale toestand voor de coalitiepartner waarmee Dehaene de komende maanden nog menige zware economische beslissing moet nemen. Premier Dehaene heeft de pers al gevraagd zich “verantwoordelijk” op te stellen. In België betekent dat de zaak summier behandelen en het cliché beeld van “zakkenvullende politici” vooral niet te benadrukken.

Dat zal overigens nog een hele toer worden. Spitaels, tot voor kort partijvoorzitter, moet Justitie vertellen over de financiering van de PS. Vice-premier Coëme, ex-defensie minister, zou meer weten over vervalste deskundigenrapporten. Tenslotte moet Mathot zich verweren tegen de beschuldiging smeergeld van Agusta voor de PS te hebben geïnd.

Vooral de figuur van minister Mathot intrigeert. Van alle Belgische politici is hij ongetwijfeld de meest kleurrijke. Sinds 1977 is deze meervoudig minister en oud-premier in vele affaires van zwendel, oplichting en corruptie betrokken geweest. Reeds menigmaal verzocht Justitie om opheffing van de onschendbaarheid van Mathot. Eénmaal werd hij zelfs gearresteerd en geboeid afgevoerd naar het Luikse paleis van justitie. Justitie zette echter nooit door. De PS rangeerde Mathot in de jaren tachtig op een zijspoor - in de Waalse politiek betekent dat behoud van het parlementaire mandaat en het burgemeesterschap, maar geen ministersposten. Dat uitgerekend hij in 1991 toch een come-back mocht maken in de Waalse regering van Spitaels, kon niemand verklaren. De Belgische kiezer had immers net in dat jaar alle gevestigde partijen afgestraft - een protest tegen de profiteurs in de politiek, zo was de analyse. Als er daarvan één symbool was, dan toch wel Mathot?

Als minister was Mathot betrokken bij een zwendel met valse schilderijen en een poging tot bankfraude met valse cheques à raison van tien miljoen dollar. De boekhouding van de FC Seraing, de voetbalclub die Mathot voorzat, zat vol gaten. Het nieuwe wegdek dat Mathot op het racecircuit van Francorchamps liet aanleggen, bleek nutteloos want aangelengd met afval. Het huurcontract dat Mathot voor zijn departement afsloot in het World Trade Center, dat dankzij hem gebouwd kon worden, was verdacht duur. Zo ritselt het curriculum van Mathot van de misstappen en malversaties, waarvoor de minister inspiratie placht op te doen in de nachtclubs die hij bezocht. Zelf werd Mathot nooit veroordeeld; dat overkwam wel zijn vriendin, een voormalige exploitante van een seksclub, die in Mathot's affaires steeds als tussenpersoon opdook.

Dat Mathot nu in de affaire-Agusta is betrokken heeft hij te danken aan correspondentie die de Luikse onderzoeksrechter Ancia in Italië in beslag nam op het Agusta-hoofdkwartier. De Belgische Agusta-directeur Baldini schreef z'n bazen in Italië in een geheim faxbericht dat Mathot “één van de hefbomen” in de PS is met wie “ongetwijfeld” onderhandeld moet worden. De PS had een speciale bv opgericht die als sluis voor het geld moest dienen. De order was twaalf miljard frank waard; Agusta zou maar liefst 5,7 miljard frank aan smeergeld hebben betaald, onder meer aan de Parti Socialiste via deze bv. Ook beschikt het gerecht over een getuigenis van de directeur van deze bv, Jacques Cardon, die zegt te hebben gezien hoe Mathot 175 miljoen frank van Agusta aannam.

De nervositeit over de verhoren die in januari plaats hebben is onder de coalitie-partijen intussen groot. De drie Guys's hebben ontkend iets verkeerds te hebben gedaan. Alleen de Waalse premier Spitaels hield een slag om de arm. Van corruptie in de nationale PS weet hij niets. “Maar dat wil niet zeggen dat ik geen verdenkingen koester jegens andere socialisten”. Voor de Luikse PS, waar de vermoorde André Cools onbetwist leider was, steekt Spitaels z'n hand dus niet in het vuur.