Anand ontsnapt aan de geheimen uit het lab van Kasparovs wolven

GRONINGEN, 24 DEC. Vier dagen lang genoot Adrian Mikhalsjisjin van het beste dat een secondant kan overkomen. Vriend en werkgever Alexander Beljavsky rolde in het PCA-kwalificatietoernooi in Groningen de ene tegenstander na de andere op. Mikhalsjisjin zag dat het goed was. “Als Alexander achter het bord zit is hij voor mij een open boek. Ik kan van zijn gezicht aflezen dat het goed gaat met zijn stelling.” En als Beljavsky niet achter het bord zat was soms het nog beter: “Als Alexander rondloopt, weet ik dat hij de partij onder controle heeft.”

Gisteren, in de vijfde ronde, zat Beljavsky voor het eerst aan zijn stoel genageld in zijn somberste denkhouding. De mond in een misprijzende pruil en het hoofd weggezakt in de romp alsof er een loden kogel in zijn keel zat. De partij gaf in eerste instantie weinig aanleiding tot chagrijn. Viswanathan Anand liep met open ogen in een variant die Beljavsky nog niet zo lang geleden in zijn rol van secondant van Kasparov grondig had bestudeerd. Af en toe verzonk Beljavsky in gepeins om de zettenreeksen boven water te halen, voordat hij weer een rits afraffelde. Anand speelde zoals altijd minstens zo snel tegen en zat zich onderwijl te verbijten over zijn dwaasheid. Voor de partij had Patrick Wolf, vriend en bij gelegenheid secondant van het Indische snelheidswonder, hem op het hart gedrukt deze variant uit de weg te gaan: “Je komt gegarandeerd in Kasparovs laboratorium terecht.”

In tegenstelling tot Karpov legt Kasparov zijn secondanten geen verbod op om in hun eigen partijen samen uitgewerkte ideeën te spelen. Mikhalsjisjin, die ooit ook met Karpov werkte, spreekt er waarderend over: “Kasparov geeft energie, dat kun je aan Alexander zien, terwijl Karpov je uitzuigt, zoals niet alleen ik heb ervaren. Dat ging zo ver dat mensen die met hem werkten, zoals Poloegajevsky, Vaganian en ook ik, daarna zelfs ziek werden.”

Terwijl Anand zich probeerde neer te leggen bij zijn mislukte openingsaanpak, sloeg Beljavsky aan het zwalken. Hij verviel in een fout waar Mikhalsjisjin steeds bang voor was geweest: “Alexander slaat soms op hol. Dan kan hij zijn enthousiasme niet bedwingen.” De ondergang van Beljavsky was een kort verhaal naar klassiek model. Nauwelijks was zijn optische voordeeltje vervlogen of hij gaf in rap tempo de rest van de partij uit handen.

Zonder dat hij de moed kon opbrengen voor een gezamenlijke analyse beende Beljavsky weg. Mikhalsjisjin volgde in zijn kielzog. Anand verpoosde wél enige tijd in de analyse-kamer. Zoltan Ribli feliciteerde hem met de woorden: “Je bent beter dan het hele Kasparov-team samen.” Anand glom en antwoordde zonder denkpauze: “Het is net een troep wolven. Ik val ze alleen maar aan als ze alleen zijn.” Wit: Anand; zwart: Beljavsky

1.e2-e4 c7-c5 2.Pg1-f3 d7-d6 3.d2-d4 c5xd4 4.Pf3xd4 Pg8-f6 5.Pb1-c3 a7-a6 6.Lc1-e3 e7-e6 7.f2-f3 b7-b5 8.g2-g4 h7-h6 9.Dd1-d2 Pb8-d7 10.0-0-0 Lc8-b7 11.h2-h4 b5-b4 12.Pc3-e2 d6-d5 13.Lf1-h3 d5xe4 14.g4-g5 h6xg5 15.h4xg5 e4xf3 16.Pe2-f4 Pf6-e4 17.Dd2-e1 Verwikkelingen die in 1991 voorkwamen in Romero-Toekmakov. Toen ging de witspeler na 17...Pxg5 op weg naar de schoonheidsprijs met 18.Pdxe6 fxe6 19.Lxe6 Pxe6 20.Txh8 Df6 21.Td6. 17...f3-f2 18.Le3xf2 Dd8xg5 Na 18...Pxf2 slaat de loper in op e6 en wint wit vanwege de directe dreiging Lxf7+ en De6 mat. 19.Lf2-e3 Dg5-h4 20.Pd4xe6 Anand voelde weinig voor 20.De2 en ging op zoek naar remise. 20...Dh4xe1 Die na 20...fxe6 21.Lxe6 Dxh1 22.Lxd7+ Kf7 23.Le6+ voor het grijpen zou liggen. 21. Pe6xg7+ Ke8-d8 Niet 21...Lxg7 22.Lxd7+. 22.Th1xe1 Th8xh3 23.Pf4xh3 Lf8xg7 24.Ph3-g5!

Nu staat wit ineens ietsje beter omdat zwart niet 24...Pxg5 kan spelen vanwege 25.Lb6+ en 26.Te8 mat. 24...Kd8-e8? Naar c8 leek veiliger. De pion is toch niet te dekken. 25.Pg5xf7! Pd7-e5 26.Pf7-d6+ Pe4xd6 27.Td1xd6 Ke8-f8 28.Le3-h6! Wit wint omdat de pion op b4 verloren gaat. 28...Lg7xh6+ 29.Td6xh6 Pe5-f7 30.Th6-b6 Lb7-d5 31.Tb6xb4 Ta8-c8 32.Tb4-b6! a6-a5 33.a2-a4 Ld5-c6 34.b2-b3 Lc6-d7 35.Kc1-b2 Tc8-c5 36.Tb6-b8+ Kf8-g7 37.Tb8-b7 Ld7-c8 38.Tb8-b5 Zwart geeft het op.