Zweet en spanning hopen zich op bij Shells business-spel voor studenten

DEN HAAG, 23 DEC. Een team van vijf studenten dromt in druk overleg achter een tafel die bezaaid is met papieren en computerapparatuur, in een werkkamer in het centrale kantoor van Shell. Het ruikt er benauwd en de atmosfeer is er zweterig, want al twee dagen lang zetten de studenten alles op alles om de beste prestaties te leveren in een competitiespel met nog vier andere teams.

Op de gang houden twee Shell-medewerkers uit de sector oliehandel de verrichtingen van de teams nauwgezet bij en beantwoorden vragen op hun vakgebied. De opgave is niet gering: elk team heeft de leiding over een denkbeeldige werkmaatschappij van Shell ergens ter wereld, waarvan het management plotseling collectief is uitgevallen door een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Niet alleen moet de bedrijfsvoering twee jaar worden voortgezet, een periode die in twee dagen is geperst, maar ook moeten goede financiële resultaten worden geboekt, investeringen worden gedaan en het voortbestaan van de onderneming op langere termijn moet worden verzekerd.

Gegevens over olieprijzen, produktprijzen, kosten voor milieu-investeringen, personeelsbeleid en de veiligheid op het bedrijfsterrein flitsen over het computerscherm, afkomstig van speciaal ontwikkelde software en van gegevens uit de dagelijkse praktijk van de oliemaatschappij. In hoog tempo moeten beslissingen worden genomen. Teams die noodzakelijke maatregelen voor zich uitschuiven of helemaal niet nemen, krijgen strafpunten, want hun 'onderneming' lijdt daardoor onnodig verlies.

Gespannen zitten Anne Deweer uit het Noordfranse Lille, Bernard Mizandjian, Sylvain Bosc en Luc Vitry uit Parijs en Pau Bermudez-Canete uit Barcelona achter het scherm. Ze hebben alle vijf in Frankrijk gestudeerd, drie volgden technische universitaire studies en twee een hogere administratieve opleiding. “Gisteren hebben we succes geboekt, we bereikten de eerste plaats van de vijf teams”, zegt Bernard Mizandjian. “We verwierven uitstekende concessies voor de oliewinning in Mexico en verkochten veel ruwe olie en brandstoffen, met een ruime winstmarge. Maar vandaag loopt het een stuk moeilijker. Je komt volkomen onverwachte, lastige vragen tegen.”

Bernard Verburg, een 'echte' medewerker van Shells afdeling Marktwegverkeer, biedt hier en daar een helpende hand als het spel technisch ingewikkeld wordt. Hij zag het Noorse team in korte tijd een gevoelig verlies van 2 miljoen dollar lijden omdat besloten werd een hele tankerlading ruwe olie aan te kopen tegen een van tevoren vastgestelde prijs. Maar bij aankomst van het schip was de olieprijs gekelderd. “Een klassieke fout, want je kunt op de spotmarkt olie kopen die over een maand wordt geprijsd, waarbij je een gemiddelde van de prijsnoteringen in die periode betaalt. Bij zo'n afspraak verminder je het risico aanmerkelijk en word je niet door de markt geklopt”, legt Verburg uit. Een ander team maakte een blunder door bij de verkoop van vliegtuigbrandstof met een krediettermijn van drie maanden geen rentevergoeding aan de afnemer in rekening te brengen.

“De kans” is de titel van de folder waarmee Shell zijn “internationale business competitie” aanprijst bij universiteiten en studenten in West-Europa. “U neemt plaats in de directie van een oliemaatschappij en dingt mee naar een gouden kans.” Het is het tweede jaar dat de wedstrijd wordt georganiseerd. In totaal hebben 165 studenten in 33 teams meegedaan aan voorrondes in Nederland en Engeland. De afgelopen twee dagen was de finale in Den Haag met vijf teams van elk vijf deelnemers: een Nederlands, een Noors, een Brits, een Frans en een Duits team. Gisteravond om zeven uur reikte president-directeur Cor Herkströter van de 'Koninklijke' de leden van het Britse team Olympus dat deze finale had gewonnen, hun prijs uit van 1.250 dollar elk. De studievereniging van Templeton College van de universiteit van Oxford die het winnende team had afgevaardigd, krijgt nog eens 6.500 dollar van Shell als aanmoedigingsprijs, om “nuttige uitgaven die met de studie verband houden” te bekostigen.

Sven Gudde, hoofd van de afdeling Recrutering van het Shell-kantoor in Den Haag, legt uit dat de 'business competition' niet in de eerste plaats bedoeld is om jonge academici te werven - al zal een aantal deelnemers wel solliciteren - maar vooral als een middel om het karakter van de onderneming in de studentenwereld duidelijker te maken. Volgens Gudde zijn er talloze studenten, ook op de technische universiteiten, die vooral gedurende de eerste studiejaren een veel te beperkt beeld van Shell hebben. “Ze denken soms dat een oliemaatschappij alleen gaten in de grond boort en vervolgens olie verkoopt. Wat wij met dit soort activiteiten duidelijk willen maken is dat wij niet alleen op een heel breed terrein aan techniek doen, maar ook actief zijn in de marketing, handel, financieel beheer, onderzoek en ontwikkeling. Bovendien gaat het bij ons werk in meer dan 100 landen ook om flexibiliteit en vaardigheid van medewerkers. We opereren in een spanningsveld van economische problemen, van dialogen met de politieke wereld en in een wisselwerking met andere culturen en mensen. Je moet over een groot aanpassingsvermogen beschikken om in lijn met de wetgeving van het betrokken land te handelen.”

Twee andere activiteiten van Shell, meer rechtstreeks gericht op het werven van jonge academici voor een loopbaan in het bedrijf, zijn frequente contacten met universiteiten en technische hogescholen en intensieve stages van 90 dagen bij dochtermaatschappijen overal ter wereld. Sven Gudde is bij de Koninklijke/ Shell Groep belast met het recruteren van “toekomstig topkader, uitsluitend academisch gevormden, met de bedoeling dat zij doorgroeien naar seniore posities”. Deze nieuwkomers worden mede door het systeem van 'job-rotation' over Shell-ondernemingen in de hele wereld verder opgeleid en gevormd. Behalve de ruim 100 medewerkers die Gudde per jaar voor de centrale organisatie van Shell hoopt te werven, recruteren de Shell-werkmaatschappijen zelf een groot aantal medewerkers afgestemd op hun eigen behoefte.

Ondanks de herstructurering die bij veel maatschappijen van Shell aan de gang is en die inkrimpingen in tal van concernonderdelen en afslanking van de personeelssterkte met vele duizenden banen tot gevolg heeft, blijft de onderneming jonge mensen met diverse universitaire achtergronden werven. Het gaat om werktuigbouwkundigen, chemisch technologen, chemici, mijnbouwkundigen, maar ook medewerkers voor commerciële functies, financieel beheer, personeelsbeleid en juridische zaken. “Je hebt een nieuwe instroom van kwaliteit nodig, het gaat erom een balans te houden tussen de mensen die helaas niet langer nodig zijn en de instroom van nieuwe medewerkers van topkwaliteit, die op langere termijn de onderneming zullen moeten runnen”, zegt Gudde. “Onze eisen zijn streng, de meetlat is een stukje hoger gelegd dan in het verleden. We letten nu meer op combinaties van kwaliteiten: je moet bijvoorbeeld niet alleen een uitstekende professional zijn op je vakgebied, maar ook een brede kijk hebben op economische aspecten van de bedrijfsvoering. Door deze competitie bieden we studenten de mogelijkheid een beter inzicht te verkrijgen in de geaardheid van ons bedrijf.”