Verloven en bemesten

Nederlands Bosbouwtijdschrift. Vaktijdschrfit voor het beheer van bos, natuur en landschap. Tweemaandelijkse uitgave van de Koninklijke Nederlandse Bosbouw Vereniging, Postbus 139, 6800 AC Arnhem, tel. 085-778221. Het lidmaatschap kost ƒ 130,- per jaar. Jaarabonnement voor niet-leden ƒ 100,-

Het decembernummer van het tijdschrift Nederlands Bostijdschrift is geheel gewijd aan het thema bos en water, dit naar aanleiding van een onlangs gehouden studiedag in Wageningen. In zijn inleiding wijst studiekringvoorzitter I.S. Zonneveld erop, dat het thema actueel is. Want op veel plaatsen weten deskundigen nog steeds niet zeker hoeveel van de schade die aan zure regen wordt toegeschreven in feite het gevolg is van de verdroging, of op zijn minst een combinatie van verdroging en verzuring. G.A. Oosterbaan, directeur van het Staring Centrum in Wageningen, vult daarbij aan dat voor een goede afstemming van regionaal en lokaal waterbeheer meer inzicht nodig is in de wijze waarop de waterbeheerder de belangen van de bosbouw dient of schaadt.

Grondwateronttrekkingen hebben grote invloed op de ontwikkeling van de bossen, omgekeerd beïnvloeden de bossen op hun beurt de waterbalans in een gebied. Bossen kunnen de nuttige neerslag voor grondwaterwinning verminderen en de afvoer van beken veranderen. Tenslotte vangen bossen ook veel luchtverontreiniging in en dat heeft zijn weerslag op de plaatselijke grondwaterkwaliteit, aldus Oosterbaan.

Om het verhaal af te bakenen heeft de studiekring zich beperkt tot de belangen van het produktiebos. Natuur en recreatie komen niet aan bod. De special opent met twee doortimmerde beschouwingen over de rol van water bij de groei van bomen en bossen. Hierbij wordt opgemerkt dat de verdrogingsproblematiek inmiddels zoveel aandacht krijgt, dat wel eens vergeten dreigt te worden dat periodieke droogten met bijbehorend blad- en naaldverlies in de bossen al een eeuwenoud verschijnsel zijn.

Daarna wordt een experiment beschreven in de Douglasbossen bij Kootwijk. Hier werd onderzocht welke invloed irrigatie en bemesting hadden op de samenstelling van de naalden en op de boomgroei. Dan blijkt, zoals ook uit eerder onderzoek, dat bemesting al snel leidt tot hogere gehalten aan voedingsstoffen in de naalden. Ten dele kan dat luxe consumptie zijn, de bijbehorende groeirespons valt nogal tegen. Pas als bemesting en irrigatie worden gecombineerd, vertonen de Douglassparren een forse groeispurt. Kennelijk was watergebrek in hoge mate een beperkende factor. Irrigatie alleen al blijkt de hoogtegroei van de bomen te verdubbelen en de toevoeging van extra voedingsstoffen kan dat effect niet verder meer versterken. Dorst speelt dit bos dus duidelijk parten.

De Provincie Gelderland heeft daar een antwoord op. Grote lappen donker naaldbos worden door loofbos vervangen, want uit modelonderzoek (van Beusekom, 1990) zou gebleken zijn dat naaldbomen met hun vele fijne naaldjes het hele jaar rond meer water verdampen, water dat dus niet ten goede komt aan de aanvulling van de grondwatervoorraad. De vraag is of dat algemeen opgaat. In dit themanummer 'bos en water' wordt een tweelagig interceptie- en transpiratiemodel voor bosverdamping gepresenteerd, waarin ook de betekenis van de ondergroei voor de verdamping kan worden meegenomen. De auteurs gaan uitgebreid in op de gevoeligheidsanalyse van hun voorgestelde model, maar de vraag of het omvormingsbeleid van naaldbos naar loofbos nu al dan niet terecht is, laten ze liggen. Simpeler modellen voor dagelijks gebruik in de praktijk van het bosbeheer zijn nog in de maak.

Tenslotte een bijdrage van Utrechtse fysisch-geografen over de betekenis van bossen voor de grondwaterkwaliteit. Hun conclusie luidt, dat bosbouw een uitstekende vorm van grondgebruik is, omdat bossen zoveel vervuilende stoffen wegfilteren uit de atmosfeer. Vooral naaldhout vangt vrij veel stoffen uit de lucht, die via het bodemvocht in het grondwater belanden. Uit oogpunt van grondwaterbescherming verdient loofbos dus volgens de schrijvers de voorkeur.

Het Nederlands Bosbouwtijdschrift is een degelijk vakblad, gelardeerd met tabellen, grafieken en formules. Deze onderzoeksspecial is misschien wat technischer en ontoegankelijker dan gemiddeld. Eerdere afleveringen dit jaar waren wat vrolijker geïllustreerd en ondermeer gewijd aan bosbeleid, ecosysteemvisies en preventie van muizenschade.