Lagere drempel kandidaten kieslijst met voorkeurstem

DEN HAAG, 23 DEC. Personen die op een kandidatenlijst staan voor de Tweede Kamer moeten makkelijker met voorkeurstemmen kunnen worden verkozen. De Tweede Kamer heeft gisteren een motie van deze strekking aanvaard. Nu is het nog zo dat een kandidaat in de Kamer komt als hij de helft van de kiesdeler haalt. De Tweede Kamer vindt dat deze drempel aanzienlijk moet worden verlaagd. In de motie, die was ingediend door het GroenLinks-Kamerlid Willems, wordt geen percentage genoemd, maar de gedachten gaan uit naar ongeveer vijftien procent van de kiesdeler. Dit zou betekenen dat de kandidaat die tienduizend voorkeurstemmen weet te vergaren automatisch is verkozen.

Minister-president Lubbers heeft zich in de debatten over bestuurlijke en staatsrechtelijke vernieuwing voorstander getoond van een dergelijke verlaging. Volgens hem is dit een goed alternatief voor het districtenstelsel, een systeem waar een meerderheid van de Tweede Kamer niets voor voelt. Een motie van de fractievoorzitters Van Mierlo (D66) en Wöltgens (PvdA) waarin de regering werd gevraagd om voorstellen te doen voor een kiesstelsel dat mede is gebaseerd op kiesdistricten werd dan ook verworpen.

De Tweede Kamer stemde gisteravond op de laatste dag voor het kerstreces over een groot aantal moties die waren ingediend tijdens de in totaal vier weken durende debatten over staatkundige en bestuurlijke vernieuwing. Tijdens die debatten was al gebleken dat de Tweede Kamer in meerderheid weinig voelt voor ingrijpende vernieuwingen.

De Kamer was het er in meerderheid over eens dat het mogelijk moet zijn dat wethouders van buiten de gemeenteraad worden aangetrokken. Nu is het nog zo dat alleen gemeenteraadsleden wethouder kunnen worden. Voor een rechtstreekse verkiezing van de burgemeester door de gemeenteraad voelt een meerderheid van de Kamer niets. Een motie van deze strekking kreeg gisteravond alleen de steun van D66 en GroenLinks.

Voorstellen om de gang van zaken rond de kabinetsformatie te veranderen sneuvelden bijna allemaal. Zo kon de suggestie om, in plaats van de koningin, de Tweede Kamer na de verkiezingen een kabinetsformateur te laten aanwijzen alleen rekenen op de steun van PvdA en GroenLinks. De Kamer aanvaardde wel een motie van de Kamerleden Jurgens (PvdA) en Mateman (CDA) waarin werd vastgesteld dat het wenselijk is dat informateurs en formateurs aan een bepaalde termijn worden gebonden. Bovendien zouden mensen die met deze functie zijn belast moeten worden verplicht tegenover de Tweede Kamer verantwoording voor hun werkzaamheden af te leggen.

De Tweede Kamer sprak in meerderheid uit dat het in de toekomst eenvoudiger moet worden om parlementaire enquêtes te houden. Een motie van de PvdA'er Jurgens om de Grondwet te wijzigen waardoor er reeds een enquête kan worden gehouden als één derde van de Tweede Kamer dat wil, kreeg voldoende steun. Er komen waarschijnlijk geen concrete voorstellen om de verhouding tussen Eerste en Tweede Kamer nader te regelen. Een motie over het zogeheten terugzendrecht, waarbij de Eerste Kamer de gelegenheid krijgt een voorstel waartegen een bepaalde meerderheid overwegende bezwaren heeft voor heroverweging terug te zenden naar de Tweede Kamer, kreeg gisteren alleen de steun van D66, de PvdA en de kleine christelijke fracties. Ook een motie van de PvdA'er Jurgens om conflicten tussen Tweede en Eerste Kamer te beslechten in een 'verenigde vergadering' haalde het niet.

Brede overeenstemming was er gisteravond daarentegen wel voor voorstellen om de organisatie van de overheid te veranderen. Unaniem sprak de Tweede Kamer zich uit voor een 'stappenplan' waarin het kabinet nog in de huidige zittingsperiode moet aangeven hoe kerndepartementen tot stand kunnen worden gebracht. Dit zijn ministeries waarbij de voorbereiding van het beleid en de uitvoering strikt gescheiden zijn. Op den duur zou dit ook kunnen leiden tot minder departementen.