Kramnik, de oogappel van Kasparov, is moe, heel moe

GRONINGEN, 23 DEC. Topschakers worden niet alleen steeds jonger, ze denken ook steeds vroeger met weemoed terug aan de tijd dat ze nog jong waren. Vladimir Kramnik is achttien jaren jong, maar herinnert zich nog heel goed dat hij twee jaar geleden heel wat meer kon hebben. Terwijl de 40-jarige Alexander Beljavski met de kracht van de tweede jeugd op vleugels door het PCA kwalificatietoernooi in Groningen schiet en blakend van energie zijn vierde overwinning op rij liet noteren, neemt Kramnik bleekjes en futloos de felicitaties in ontvangst voor zijn winst op Viktor Kortsjnoi.

Het mag dan niet iedereen gegeven zijn om de oude vos in iets meer dan een uur met zwart in luttele 27 zetten op te rollen, Kramnik kan er niet geanimeerd van raken: “Ik heb niet gewonnen, hij heeft verloren. Het enige lichtpuntje is dat ik na mijn nederlaag gisteren tegen Beljavski weer een plusscore heb. En dat ik economisch ben omgesprongen met mijn tijd.”

Verder is de oogappel van Kasparov voornamelijk moe. Heel moe. Wie de boomlange Kramnik met het dikke zwarte haar golvend tot diep in de nek ziet lopen, ziet voornamelijk kracht. Slechts het bleke gelaat verraadt zijn leeftijd en zijn chronische slaapgebrek. De afgelopen twee maanden reisde hij zonder noemenswaardige pauzes van toernooi naar toernooi. De last van die vele overuren torst hij met zich mee juist nu er echt toegeslagen dient te worden. Kasparov zal het hem niet in dank afnemen als hij zich in Groningen niet bij de eerste zeven plaatst. Twee weken later wacht alweer de FIDE-kandidatenmatch tegen Joedasin waarvoor Kramnik zich afgelopen zomer in Biel kwalificeerde.

Kramnik had gehoopt dat de drie weken vakantie die hij na Biel opnam voldoende reserves zouden kweken, maar dat valt tegen: “Twee jaar geleden zou ik geen enkel probleem hebben gehad met zo'n volle agenda. Dat zit er blijkbaar niet meer in. Ik zou meer moeten slapen. Dat is het probleem, want de vorm is er wel.”

Of hij zou zijn gewoontes moeten aanpassen aan de eisen van het topschaak. Spoedig nadat hij zo'n anderhalf jaar geleden doorstootte naar de wereldtop dankte de eigenzinnige Kramnik zijn leermeesters Botwinnik en Kasparov voor hun goede adviezen en meldde dat hij het verder zelf wel zou rooien. Hoewel hij nog steeds steevast in het Kasparov-kamp wordt ingedeeld is het maar de vraag of er nog wel sprake is van een band. Enkele weken geleden probeerde Kramnik de PCA-wereldkampioen nog aan de lijn te krijgen, maar werd door diens secretaresse met een smoes afgescheept. Wellicht was Kasparovs weigering om aan de telefoon te komen de zwijgende verwoording van zijn kritiek op Kramniks weinig gedisciplineerde omgang met nicotine en alcohol.

De prille bohémien beaamt dat hij wel wat strikter zou mogen leven: “Misschien moet ik inderdaad mijn levensstijl drastisch omgooien, maar ik ben er nog niet klaar voor. Als ik nu eens echt op mijn gezicht ging dan zou ik tenminste een schok krijgen. Maar mijn resultaten zijn nog steeds goed.”

Hij ziet er weinig heil in om te onderzoeken waarom hij het afgelopen half jaar een lichte vormcrisis doormaakte: “De twee jaar daarvoor speelde ik heel goed. Dan is het niet vreemd wanneer het even minder gaat. Je kunt niet je hele leven goed spelen, tenzij je Kasparov bent.” Met een onverschillig lachje voegt hij daar aan toe: 'Twee jaar lang heb ik me echt zitten afvragen of ik Kasparov was. Nu weet ik dat dat niet zo is.”

Wit: Kortsjnoi; zwart: Kramnik

1.d2-d4 d7-d5 2.c2-c4 c7-c6 3.Pg1-f3 Pg8-f6 4.Pb1-c3 e7-e6 5.Lc1-g5 h7-h6 6.Lg5xf6 Dd8xf6 7.e2-e3 Pb8-d7 8.a2-a3 Df6-d8 9.e3-e4 d5xe4 10.Pc3xe4 Lf8-e7 11.Dd1-d2 In combinatie met de volgende zet een nieuw, weinig indrukwekkend plan. Bekend was 11.c5 met een gelijke stelling. 11...c6-c5! 12.0-0-0 Drijft verder het diepe in. Zwart heeft al de betere kansen. 12...0-0 13.d4xc5(?) Taaier was 13.De3. 13...Dd8-c7 14.Kc1-b1 Na drie kwartier nadenken kwam Kortsjnoi tot de conclusie dat 14.b4 a5! zwart erg sterke aanval geeft. 14...Pd7xc5 15.Dd2-e3 b7-b6 16.Pe4-c3 Lc8-b7 17.b2-b4?! Verbrandt alle schepen achter zich. 17...Pc5-d7 18.Pc3-b5 Dc7-c8 19.Pb5-d6 Le7xd6 20.Td1xd6 Dc8-c7 21.Td6-d2 a7-a5 22.Lf1-d3? De beslissende fout. Met 22.b5 Pc5 viel nog te vechten. 22...a5xb4 23.a3xb4 Ta8-a4 24.Td2-b2 Tf8-a8 25.Th1-d1 Lb7xf3 26.De3xf3 Pd7-e5 27.Df3-g3 Dc7-c6!

De eerste zwarte zet waarover Kramnik met waardering sprak. Het is meteen de laatste. Na 28.Dxe5 Ta1+ 29.Kc2 Da4+ 30.Tb3 Txd1 wint hij een kwaliteit bij superieure stand. Wit geeft het op.