'Stoned kom je de schooldag wel door'

Steeds meer scholieren roken wel eens hasj. Gewoon gezellig, vinden ze, en een probaat middel om de schooldag door te komen. Maar kom je er ook je eindexamen mee door?

AMSTERDAM, 22 DEC. In de derde klas was het een traditie geworden: het vriendenclubje ging stoned naar scheikunde. Even een jointje roken op straat en dan in de schoolbankjes achteroverleunen en de leraar al die grappige chemische verbindingen horen uitleggen.

“Dat was gewoon leuk, die man stond daar in zijn eigen taaltje te vertellen en daar konden wij dan ontzettend om lachen”, zegt de Amsterdamse scholiere Soufia. Zestien jaar, gekleed in een hagelwit Woodstock-hemdje en leerling in de vierde klas van het gymnasium. Of bij gymles, dat was ook lachen, vult een schoolgenoot met schouderlange bruine lokken aan. “Stoned aan de ringen hangen, dat had wel iets.”

Je kan beter onder invloed in de klas zitten dan boven je huiswerk - daar zijn deze scholieren het over eens. “Huiswerk maken lukt helemaal niet. Maar je schooldag kom je zo gewoon makkelijker door”, zegt een van hen. “Als je niet stoned bent in de klas, zit je je voortdurend af te vragen: duurt het nog lang?”

Het gebruik van hasj en marihuana onder scholieren is de afgelopen tien jaar fors toegenomen, blijkt uit een deze week gepubliceerd onderzoek van het Nederlands Instituut voor Alcohol en Drugs (NIAD) in Utrecht. Had in 1984 nog maar 4,8 procent van de scholieren ouder dan twaalf jaar wel eens een joint gerookt, vorig jaar was dat percentage opgelopen tot 13,6 procent - bijna driemaal zoveel. Het hoogste percentage werd gevonden op het VWO (jongens 26,9 , meisjes 14,8 procent), op de hielen gevolgd door het HAVO.

Bovendien maken scholieren steeds jonger kennis met soft drugs. Van de veertien- en vijftienjarigen had blijkens het NIAD-onderzoek vorig jaar 15 procent wel eens hasj gerookt, evenveel als tien jaar geleden onder de achttienjarigen. Ruim de helft van de blowende scholieren is daarmee begonnen op veertien- of vijftienjarige leeftijd.

Victor (14) was er wel erg vroeg bij. Elf was hij, toen hij zijn eerste “stick” opstak. Met zijn veertien jaar oogt hij nu als een hard core punk: opgeschoren hoofd met blonde lok, militair jack en afgetrapte gympies. “Ik kocht dat spul toen bij een coffeeshop waar allemaal kleuters kwamen”, zegt de scholier van het Individueel Voortgezet Kunstzinnig Onderwijs.

Hij is een uitzondering. Veel scholieren haken na een of twee keer blowen alweer af.

Pag.2: Slechts klein deel 'gaat te gek op hasj'

Van de ondervraagde leerlingen in het voortgezet onderwijs zei 6,5 procent in de afgelopen maand hasj of weed te hebben gerookt. “Er is een kleine groep die echt 'te gek gáát' op cannabis”, zegt beleidsmedewerker drs. E. Fromberg van het NIAD. “Maar veel anderen stoppen er vrij snel weer mee.” Scholieren gebruiken ook niet meer hard drugs dan tien jaar terug, blijkt uit het NIAD-onderzoek.

Fromberg schrijft de toename van het hasj-gebruik toe aan een “brede culturele beweging” die ook waar te nemen is in Engeland, Duitsland en Zweden. “Het is een trend, hoe je het ook wilt noemen - een herleving van de jaren zestig, of een reactie op de zakelijkheid van de jaren tachtig.” Anderzijds is de sektarische, maatschappijkritische connotatie die hasj-gebruik in de jaren zestig had, verloren gegaan. Het stickie is geseculariseerd. Fromberg: “Gelukkig maar, want als het die bijsmaak van een bepaalde levensstijl had gehouden, zou het ook veel moeilijker zijn blowen op te geven als je er eenmaal mee bent begonnen.”

Sommige scholen zijn nu alert op het hasjgebruik onder hun leerlingen. Op het Amsterdamse Barlaeus-gymnasium volgden docenten een studiedag over het herkennen van druggebruik en manieren om dat aan te pakken. Vooral in de derde en vierde gaan kinderen experimenteren, weet rector H.M. Wildeboer-Jager. Maakt de staf het probleem eenmaal “bespreekbaar”, dan verdwijnt al snel de kick van een geheime scene. “Je houdt een handjevol echte probleemgevallen over, maar die hebben professionele hulp nodig”, aldus de rector. “Ik heb wel af en toe geblowed”, zegt zesdeklasser Kees op de stoep van de school, “maar ik moet nu mijn eindexamen halen. Ik heb het ook absoluut niet nodig om een goede tijd te hebben.”

De 14-jarige veteraan Victor geeft het roken nog niet op, zolang zijn prestaties er niet te erg onder lijden - met de bedrieglijke effecten van hasj op proefwerken is hij inmiddels wel vertrouwd. ,Leverde ik iets in waarvan ik zeker wist: dat wordt een tien. Zo goed geschreven. Kreeg ik het terug, was het weer een één.'' Hij is gestopt met doordeweeks blowen, zegt hij.

Ook anderen zijn het roken op school aan het afbouwen. De 16-jarige gymnasiast Klaas heeft, samen met een vriend, het blowen in vrije tussenuren eraan gegeven. Zorgen om schoolprestaties, ja, zegt een van de jongens, maar ook wel om verschijnselen van verslavingsgedrag. “Het wordt toch een beetje eng als je bij het opstaan al denkt: hoeveel weed zal ik vandaag meenemen naar school?”