Lolamoviola verdwaald in een jongensdroom in Amerika

Lolamoviola: Dead Souls. Ned.3, 23.20-0.05u.

Na een interessante film van Paul Ruven en een thematisch boeiende van Karim Traïdia is de derde low-budget-film in de VPRO-reeks Lolamoviola een flagrante mislukking. Wie niet waagt, die niet wint; de workshop-formule brengt vanzelfsprekend risico's met zich mee. Wel is het pijnlijk dat de eerste uitglijder geregisseerd werd door Bram van Splunteren, hoofdredacteur van 'Lolapaloeza' en initiatiefnemer van deze reeks vingeroefeningen voor jonge filmmakers.

Dead Souls, in de VPRO-gids aangekondigd als 'Van Splunterens speelfilmdebuut', heeft niets met Gogols Dode zielen te maken, maar des te meer met de kick van het maken van een film in Amerika. Het lijkt wel of Van Splunteren het wiel opnieuw uitvindt, zo onbeholpen en koket oogt zijn in Las Vegas en Arizona opgenomen 'road movie'.

Amerika, land van tegenstellingen, zullen we maar zeggen. Je kunt er fotogenieke rotsformaties, onwaarschijnlijk blauwe luchten, een wijde horizon, schetterende neonlichten en slechte mensen treffen. Het is er ook heel anders dan in het benauwde Nederland, veel vrijer en ruimer, lijkt het wel.

In een zwarte limousine vertelt een Nederlandse zangeres (Patty Pontier), die zojuist haar zuster begraven heeft, het verhaal van haar leven aan de chauffeur. Dat relaas, in een soort van Engels met zwaar Hollands accent, moet contrasteren met die typisch Amerikaanse beelden. Ook wordt het verhaal over een vreugdeloos huwelijk met een repressieve echtgenoot uit Almelo doorsneden met een ander avontuur van dezelfde dame in iets andere kleren. Daarin ontmoet ze een Amerikaanse macho (Dick Rude, beetje bekend uit films van Alex Cox), die ondanks snor en cowboyhoed, net zo'n doerak is als de meneer uit Almelo. Om de parallel te benadrukken zingt hij Little Green Bag, de grote Amerikaanse hit van de Zaanse George Baker Selection. Maar toch is Amerika, tja, anders.

Of het tweede avontuur een droom, een recent verleden of een metafoor behelst, laat Van Splunteren in het midden. Misschien is het hele verblijf in Amerika wel een fantasie, want in de laatste scène stapt de vrouw uit voor een doorzonwoning tussen de weilanden, waar een rechercheur haar opwacht om enige vragen te stellen over de dood van haar echtgenoot.

Zelfs als je aan zou nemen dat de idealisering van Amerika in Dead Souls geen per ongeluk ingetrapte open deur is, maar een bewust-ironisch tot hoofdthema verheven grondhouding, gaat de film nog helemaal nergens over. Je voelt de trots over het verwezenlijken van een jongensdroom, draaien in de woestijn van Nevada, door alles heen. Dat is geen gezond uitgangspunt om met de kijker te communiceren, zo blijkt uit het treurig stemmende resultaat. Riep daar iemand Thelma and Louise (jawel, de vrouw vuurt een pistool af) of zelfs Paris, Texas? Laat me niet lachen. Nee, voor dat lage budget van Lolamoviola kun je in Nederland veel betere films maken.