Andere taak Duits leger stuit op verzet

BONN, 22 DEC. De Duitse minister van defensie, Volker Rühe (CDU), de FDP en de oppositionele SPD hebben direct zeer afwijzend gereageerd op een opzienbarend pleidooi van Wolfgang Schäuble, fractieleider van de CDU/CSU in de Bondsdag, om - “op streng te definiëren voorwaarden” - het Duitse leger ook taken te geven op het gebied van de binnenlandse veiligheid. De SPD heeft kanselier Kohl gevraagd “duidelijk nee” te zeggen tegen Schäubles pleidooi, dat de SPD ziet als “spelen met vuur gezien de ervaringen van de Duitse geschiedenis”.

In zijn jaarlijkse kerstbrief aan de (317) leden van zijn fractie had Schäuble er gisteren op gewezen dat “de grenzen tussen interne en externe veiligheid steeds meer vervagen in een tijd van wereldwijde migratie en internationaal terrorisme”. Daarom moet er zijns inziens nu over worden nagedacht of de Bundeswehr zo nodig, “net als de legers van alle andere geciviliseerde landen”, niet ook kan worden ingezet tegen “grote bedreigingen” van de binnenlandse veiligheid. Daarvoor zou Schäuble een wijziging van de grondwet willen. In een mondelinge toelichting voegde hij daaraan toe dat hij voor een “flexibeler” gebruik van het leger onder meer denkt aan hulp bij de grensbewaking en ook aan humanitair werk.

Schäubles suggestie, die gezien het vereiste van grondwetswijziging en het ontbreken van de daarvoor benodigde parlementaire meerderheid van twee derden voorshands kansloos is, kwam gisteren als een schop tegen de schenen van zijn partijgenoot en minister van defensie Rühe. Die heeft de afgelopen anderhalf jaar herhaaldelijk elke steun van de Bundeswehr bij grensbewaking afgewezen als “contraproduktief” omdat zij daarvoor niet opgeleid of geschikt is en er ook geen middelen voor heeft.

Daarmee had hij zich gekeerd tegen pogingen van de minister van binnenlandse zaken, Manfred Kanther (CDU), om (vrijwillige) specialisten van het leger te krijgen voor het gebruik van onder andere infrarood-apparatuur bij de bewaking van de Pools-Duitse en Pools-Tsjechische grens. Op die manier had Kanther de vaak commercieel georganiseerde massale illegale grensoverschrijdingen beter willen tegengaan. Schäubles schop komt extra hard aan omdat Rühe al tijden openlijk klaagt dat hij zo moet bezuinigen, dat hij eigenlijk nog maar net geld heeft voor een Duits leger van 345.000 man, in plaats van het twee jaar geleden al van van 550.000 tot 370.000 man verlaagde maximum. Rühe heeft sinds 1991 al nominaal zo'n vijf miljard mark aan jaarlijkse kortingen op zijn budget (nu circa 47,5 miljard) te verwerken gekregen; nieuwe bezuinigingen zijn aangekondigd.

Het pleidooi van Schäuble ligt ook verder in Duitsland heel gevoelig en dat bleek gisteren direct. Zowel kritische politici als de media herinneren eraan dat grondwettelijke toelaatbaarheid van de inzet van het leger buiten het NAVO-gebied nog omstreden is en dat wat de staat kan en mag doen tegen binnenlandse dreiging al geregeld is in de twintig jaar geleden afgekondigde, destijds zeer omstreden wetten op de noodtoestand.

Schäuble heeft op de SPD-kritiek op zijn pleidooi gereageerd met te zeggen dat, als de oppositie niet wil meewerken om de taken van het leger in principe te verruimen, zij dan meer geld voor politie en de grensbewaking beschikbaar moet stellen. Dat Schäuble de CDU/CSU op de thema's werkgelegenheid en veiligheid een “ruk naar rechts” wil laten maken, vlak voor het marathonverkiezingsjaar 1994, ziet de SPD mede bevestigd door zijn opmerking dat “het nog beschikbare werk beter onder Duitsers moet worden verdeeld” en door zijn aankondiging van meer bezuinigingen in de sociale zekerheid, die hij onder meer nodig acht om een duidelijker inkomensverschil te maken tussen werkenden en niet-werkenden.