Omroepen zeggen al lang met geweld voorzichtig te zijn

HILVERSUM, 21 DEC. Het is een issue in Duitsland, de Verenigde Staten en in Groot-Brittannië, waar de twee jongens die de 2-jarige James Bulger op sleeptouw namen in een winkelcentrum in Liverpool en later vermoordden, zich zouden hebben laten inspireren door een horrorfilm op video uit de serie Child's Play. Conservatieve parlementsleden riepen onmiddellijk op zogenoemde video nasty's te verbieden.

In Duitsland maakt met name de CDU zich zorgen over de invloed van televisiegeweld op kinderen, in de VS deed minister van justitie Reno een oproep tot zelfregulering tegen de achtergrond van bloedige moordpartijen tussen jongeren in vooral socially depressed neighborhoods.

In Nederland doet minister van justitie Hirsch Ballin nu een oproep tot beperking van het geweld op televisie, met als aanleiding de moord op James Bulger in Liverpool en omdat hij vindt dat er te veel geweld is op televisie. De minister wil “onmiddellijke zelfbeheersing” van omroepen en de verhuurders en verkopers van video's. Hij wil op de televisie terughoudendheid met geweld in de uren dat veel kinderen kijken en pleit verder voor een classificatiesysteem voor video's.

Dat laatste is er echter al en wie de gidsen erop na slaat, komt tot de ontdekking dat de omroepen tot acht uur voornamelijk kinderprogramma's uitzenden (Sesamstraat, Ko de Boswachter, Klokhuis, Pink Panther, Felix the Cat, Kuifje, Bassie en Adriaan), spelletjes (Lingo, Stop de Strop) of series en lichte informatieve programma's (Van Gewest tot Gewest, Top-40, Tussen Kunst en Kitsch). De omroepen zeggen dat ze bewust terughoudend zijn met geweld op televisie in de uren dat veel kinderen kijken. “Ook bij de vroege Journaals wordt rekening met kinderen”, zegt een woordvoerder van de NOS. “We zijn er sowieso niet uit om te shockeren, maar naarmate de avond vordert kunnen de beelden wel iets indringender worden.” Ook RTL zegt terughoudende te zijn met geweld. “Op RTL4 is er in de vooravond geen geweld, op RTL5 wordt wel eens flink geknokt in Miami Vice, maar wij zeggen niet dat deze serie niet door de beugel kan. Bij de aankoop van programma's houden we wel degelijk rekening met de hoeveelheid geweld.”

De videobranche kent een classificatiesysteem met leeftijdsaanduiding. De producenten brengen de classificatie zelf aan, een commissie van producenten en detaillisten kijkt er op toe dat het goed gebeurt. “Minister d'Ancona is zo enthousiast over dit systeem”, zegt P. Solleveld van Nederlands producenten en importeurs van beeld- en geluidsdragers (NVPI), “dat ze er de afschaffing van de filmkeuring aan opgehangen heeft”. Ze heeft de classificatie door filmproducenten vervat in een wetsvoorstel dat nu bij de Tweede Kamer ligt.

De Leidse hoogleraar prof.dr. T.H.A. van der Voort (kind en media), zegt het vreemd te vinden dat Hirsch Ballin oproept tot een dergelijk zelfregulerend systeem. Volgens Van der Voort is het nu voorliggende wetsvoorstel mede door Hirsch Ballin onderschreven. “Kennelijk vindt hij dat het voorstel niet ver genoeg gaat.” Van der Voort noemt het dreigement van de minister met wettelijke maatregelen te komen als de producenten verzuimen tot regulering te komen, “een goede benadering”, al heeft hij twijfels over de effectiviteit van wettelijke maatregelen. Hij is van mening dat de huidige keuring door de producenten niet goed voldoet.

Voor Van der Voort staat niet vast dat kinderen voor acht uur 's avond op de televisie met meer geweld worden geconfronteerd dan tien jaar geleden. Hij signaleert dat er meer spelletjes worden uitgezonden en dat in het weekeinde 's morgens veel agressieve tekenfilms worden uitgezonden voor kinderen. Maar of die een slechte invloed hebben op kinderen weet hij “niet zo zeker”. Waar geweld als mooi en nuttig wordt gepresenteerd, heeft het volgens hem wel degelijk invloed op kinderen en kan het leiden tot een accepterende houding, “een manier om conflicten op te lossen”. Geweld is aantrekkelijk, vooral voor jongetjes, omdat er veel spannende beelden zijn en geluidseffecten. “Maar er is natuurlijk verschil tussen Derrick, waar na afloop de verdachte bekent en rustig meegaat, en Miami Vice, waar de slechterik bijna altijd op een geweldadige manier verdwijnt.”

Het tijdstip van acht uur vind Van der Voort arbitrair. Kinderen van twaalf mogen door de week vaak langer opblijven en in het weekeinde al helemaal. Van der Voort vindt het vooral aan de ouders te beslissen welk en hoeveel geweld hun kinderen kunnen verdragen. “Maar voor de omroepen is welk degelijk een taak melding te maken van de inhoud van sommige programma's.”