Nieuwe schaakbond snoert ook Sjirov de mond

GRONINGEN, 21 DEC. Alexei Sjirov kon zijn oren niet geloven. Net was hij nog goedgemutst geweest omdat hij ook zijn tweede partij in het PCA kwalificatietoernooi had gewonnen. Nu vergalde een berisping van hoofdscheidsrechter Arthur Schuering zijn humeur. Rood aangelopen beende Sjirov met zijn hoofd naar beneden in het rond. Was het zelfs verboden om tijdens de partij een kennis vluchtig goedendag te zeggen? Als het zo moest vertrok hij liever nog vandaag uit Groningen. Geduldig legde Schuering nog een keer uit dat er een algeheel spreekverbod gold en dat ook een eenvoudige begroeting niet in de haak was.

De praatgrage schaakvirtuoos uit Riga kon niet bevroeden dat hij eigenlijk een onschuldig slachtoffer was van de nadrukkelijke wens van de piepjonge Professional Chess Association om zich te onderscheiden van de wereldschaakbond FIDE. Met grote regelmaat wijzen hardnekkige critici de gangmakers in de nieuwe bond van Gari Kasparov erop dat zij in niet geringe mate leentjebuur hebben gespeeld bij de door hen verguisde FIDE.

Het WK-kwalificatiesysteem van de PCA wijkt niet noemenswaardig af van dat van de FIDE, en wie wil weten hoe sterk de PCA-cyclus bezet is wordt geïnformeerd over de torenhoge FIDE-ratings van de deelnemende grootmeesters. Binnen niet al te lange tijd hoopt de nieuwe bond haar eigen rating-systeem ontwikkeld te hebben, maar de specialist die daarvoor is aangezocht heeft al laten weten dat dat systeem niet meer zal zijn dan een verbeterde versie van het Elo-systeem dat de FIDE al jarenlang gebruikt.

Voor aanvang van het toernooi in Groningen bleek dat de nieuwe bond nog meer plannen had om eigenzinnig voor de dag te komen. Zo zond het Engelse bestuurslid Michael Stean de wedstrijdleiding een eerste opzet van een geheel nieuw ontworpen wedstrijdreglement. Nadere bestudering leerde dat het in grote lijnen ging om een in nieuwe bewoordingen opgeschreven versie van de FIDE-regels.

Het waarom van deze nieuwe uitvinding van het wiel werd verduidelijkt in een tweede schrijven. Stean maakte zich zorgen over het copyright op de FIDE-regels en hoopte door zijn eigen woordkeus juridische problemen te voorkomen. Volgens de regels van de kopieerkunst had de jurist ook een opmerkelijke verandering aangebracht. De spelers waren niet langer verplicht om hun zetten te noteren, als zij er maar voor zorgden dat de wedstrijdleiding de zetten na afloop in geschreven vorm kreeg.

Zaterdagavond werden de nieuwe regels aan de deelnemers in Groningen voorgelegd. Alles was in orde, maar met één regel werd korte metten gemaakt, omdat hij meer problemen veroorzaakte dan oploste. Hoe kon men bijvoorbeeld herhaling van zetten claimen als er geen zetten werden opgeschreven? Stean liet de chaotische discussie over zich heen komen en kon toen niet anders concluderen dan dat er veel te zeggen was voor handhaving van de traditionele notatieplicht.

Toch kon het PCA-bestuur bij aanvang van het toernooi een nieuwe regel aankondigen. Toen de agendapunten van de spelersmeeting afgehandeld waren, bracht de Duitse grootmeester Eric Lobron zijn stokpaardje naar voren. Al vele jaren beklagen met name westerse spelers zich over de praatzucht van Russische schakers tijdens de partij. Lobron is steeds een fanatiek woordvoerder geweest en heeft steeds gepleit voor een zwijgplicht. Hoewel de FIDE-regels wel algemene richtlijnen geven over gewenst spelersgedrag, spreken zij niet expliciet over sancties tegen pratende spelers.

Dat doen de PCA-regels nu wel. Wie betrapt wordt op praten krijgt eerst een waarschuwing. Bij herhaling verliest de overtreder vijf minuten op zijn klok. Wil hij of zij dan nog niet luisteren dan volgt een reglementaire nul. Lobron was uiterst tevreden dat zijn kruistocht eindelijk effect had gesorteerd. Sjirov, die zich toch al aangevallen voelde omdat hij bekend staat om zijn praatjes over van alles en nog wat tijdens de partij, werd alleen maar heel chagrijnig van de waarschuwing die zijn deel werd. Verontwaardigd mopperde hij: “Ik geloof dat ik eens met die Lobron ga praten.”