Jeltsin: stem op Zjirinovski was een proteststem

MOSKOU, 21 DEC. De Russische president Boris Jeltsin heeft vanmorgen gezegd dat het grote aantal stemmen op de ultra-nationalistische Vladimir Zjirinovski bij de parlementsverkiezingen niet moeten worden opgevat als steun aan diens programma, maar als protest tegen de armoede in Rusland.

Tijdens een bezoek aan een architectuurtentoonstelling zei Jeltsin: “Vergeet de armen niet. Er zijn er best veel in het land. Door te stemmen op de LDPR [de partij van Zjirinovski, red.] stemden de armen niet voor de leider van deze partij noch voor zijn programma. Ze stemden tegen armoede.”

Het was de eerste reactie van de Russische president op de uitslag van de parlementsverkiezingen van vorige week zondag. Voor morgenmiddag drie uur is een persconferentie van Jeltsin in het Kremlin aangekondigd. Het is aan de president om de premier aan te wijzen.

Twee belangrijke hervormingsgezinde ministers hebben gisteren verdeeld gereageerd op oproepen om de economische shocktherapie af te zwakken. Minister van economische zaken Jegor Gajdar, die wordt gezien als de architect van de radicale economische hervormingen, zei gisteravond voor de televisie dat overheidsinvesteringen nodig zijn om de nationale industrie te redden. “We moeten goed begrijpen dat de Russische democratie een groeiende industriële produktie nodig heeft”, aldus Gajdar. Tot nu toe heeft Gajdar prioriteit gegeven aan het beteugelen van de inflatie en daarom aan het voeren van een streng financieel beleid. Dat was ook het programma waarmee Gajdar's partij, Ruslands Keuze de verkiezingen is ingegaan en een tegenvallende vijftien procent heeft gehaald.

De uitspraken van Gajdar kwamen nadat premier Tsjernomyrdin in een vraaggesprek afgelopen weekeinde de verkiezingsuitslag op het conto van Gajdar had geschoven. Tsjernomyrdin zei dat de hervormingen om van Rusland een markteconomie te maken naar zijn mening te radicaal zijn geweest.

Maar minister van financiën Boris Fjodorov, een partijgenoot van Gajdar, waarschuwde gisteravond in een vraaggesprek met Izvestia dat als de shocktherapie zou worden afgezwakt, hij en andere hervormingsgezinde ministers zouden aftreden. Fjodorov meende dat het versoepelen van het huidige financiële beleid zou leiden tot een situatie als in de Oekraïne, waar de economische crisis nog veel groter is dan in Rusland. “Als onze plannen voor hervormingen worden vernietigd, als er geld gaat worden uitgedeeld, als de Oekraïnisering van de economie begint - waarom moeten wij van Ruslands Keuze dan nog verantwoordelijkheid dragen?”

Terwijl de regering nog onderling verdeeld is over de voortzetting van de economische hervormingen, hebben enkele tegenstanders van deze hervormingen afspraken gemaakt over samenwerking. De Communistische Partij, de ConservatieveAgrarische Partij en de 'centralistische' Democratische Partij van Rusland hebben gisteren bekendgemaakt in het nieuwe parlement 'in beginsel' hun krachten te zullen bundelen.

Deze drie partijen zouden volgens voorlopige uitslagen op ongeveer een kwart van de 450 parlementszetels kunnen rekenen. Ruslands Keuze zou samen met twee andere hervormingsgezinde partijen ook ongeveer een kwart hebben. De ultra-nationalistische partij van Zjirinovski rekent op ongeveer een zesde van het aantal zetels. De rest, meer dan 150 zetels, zal volgens voorlopige uitslagen, gaan naar onafhankelijke kandidaten en naar Vrouwen van Rusland, een partij die zich nog aan geen van de anderen heeft willen binden.

De centrale verkiezingscommissie, die de verkiezingen heeft georganiseerd, heeft gisteren het slechte weer de schuld gegeven van de traagheid waarmee de resultaten binnenkomen. De commissie hoopt voor het einde van de week met definitievere cijfers te komen.