IMF en Wereldbank: kritiek op Ruslandbeleid onterecht

Geschrokken zijn ze wel, maar niet van hun stuk gebracht. Zo reageren het Internationale Monetaire Fonds (IMF) en de Wereldbank op de kritiek die ze afgelopen week te verduren kregen na de overwinning van de extremist Vladimir Zjirinovski bij de Russische parlementsverkiezingen. Door hun harde voorwaarden en terughoudendheid bij de financiering van de hervormingen zouden het IMF en de Wereldbank hebben bijgedragen aan de onvrede van de bevolking die mede tot de spectaculaire winst van Zjirinovski heeft geleid.

“Wij krijgen ten onrechte de schuld”, zegt een woordvoerder van het IMF in Washington. “We weten wat we gedaan hebben in Rusland en waarom we dat zo gedaan hebben.” Een woordvoerder van de Wereldbank zegt dat de kritiek pijn doet, maar dat meer geld niet de oplossing is.

Het IMF heeft Rusland het voordeel van de twijfel gegund door deze zomer anderhalf miljard dollar beschikbaar te stellen ter ondersteuning van de hervormingen. Nu Rusland de beoogde economische stabilisatie niet nakomt, is een vervolglening opgeschort. “De kern van het probleem is dat de Russische hervormers niet in staat zijn de hervormingen door te drukken”, aldus de woordvoerder van het Fonds. De centrale bank onder leiding van Viktor Gerasjenko saboteert de hervormingen door op grote schaal kredieten te verstrekken aan staatsbedrijven, waardoor de inflatie wordt opgejaagd. “De ramp die zich aftekent is niet het gevolg van het hervormingsbeleid, maar van het gebrek aan hervormingen.”

De woordvoerder van het IMF beklemtoont dat de G-7, de groep van zeven rijkste industrielanden, niet over de middelen beschikt om de hervormingen in Rusland te ondersteunen. Bovendien, zegt hij, is het IMF gebonden aan zijn regels voor het verstrekken van financiële steun. Deze regels zijn in beginsel voor alle lidstaten hetzelfde. Kern is dat een land zijn begrotingstekort vermindert en de inflatie drukt. “Het heeft geen zin om geld te lenen aan een land met dertig procent inflatie per maand”, aldus de woordvoerder.

Eind vorige week oefende de Amerikaanse vice-president Al Gore, op bezoek in Moskou, openlijke kritiek uit op het beleid van het IMF ten aanzien van Rusland. Hij zei dat het IMF ongevoelig is voor de harde sociale consequenties van de werkloosheid, die het gevolg is van het hervormingsproces en de ontmanteling van de Russische defensie-industrie. “In omstandigheden van grote economische pijn waaraan de wereld geen aandacht besteedt moet het niemand verbazen dat de bevolking gevoelig wordt voor demagogen”, zei Gore met een verwijzing naar de verkiezingswinst van Zjirinovski.

Met deze opmerkingen leken de Verenigde Staten een nieuwe koers te willen uitzetten voor de Westerse hulp aan Rusland.

In het weekeinde werd de kritiek van Gore op het IMF evenwel in Washington afgezwakt. Minister van financiën Lloyd Bentsen, verantwoordelijk voor het Amerikaanse standpunt in het IMF, viel Gore af en zei dat de internationale instellingen met recht druk op Rusland uitoefenen om hervormingen door te voeren. Een hoge functionaris van het ministerie van financiën zei dat het IMF nu ten onrechte als zondebok voor het falende hervormingsbeleid en voor de verkiezingsoverwinning van Zjirinovski in Rusland wordt aangewezen.

De hulp die het IMF en de Wereldbank tot nu toe feitelijk aan Rusland hebben verstrekt, is veel minder dan in het vooruitzicht is gesteld. Het IMF heeft in 1992 onder druk van de G-7 een miljard dollar, het eerste deel van een bijstandskrediet, overgemaakt en in 1993 anderhalf miljard dollar als eerste deel van een nieuw programma dat voor de voormalige communistische landen in het leven is geroepen, het zogeheten Fonds voor economische systeemverandering.

De Wereldbank heeft tot nu toe 1,3 miljard dollar uitgeleend aan Rusland: 600 miljoen dollar voor economische hervormingen, 70 miljoen voor privatisering, 90 miljoen voor de vorming van een sociaal zekerheidsstelsel en onlangs 610 miljoen dollar voor modernisering van de olie- en gasindustrie.

Begin deze maand is een IMF-missie in Moskou geweest om te praten over de voorwaarden voor een nieuwe lening. Er werd geen enkele vooruitgang geboekt omdat de Russische regering zelfs nog geen begroting voor 1994 had opgesteld. Zolang het IMF geen overeenstemming over een nieuwe lening bereikt, blijft ook de Werelbank afwachten. Het bestuur van de Wereldbank heeft de behandeling van een tweede lening ter ondersteuning van de hervormingen uitgesteld.

De woordvoerders van de Wereldbank en het IMF verwachten dat de uitslag van de parlementsverkiezingen de politieke onzekerheid alleen maar zal vergroten en dat veranderingen in het kabinet onvermijdelijk zijn. Dat zal tot nieuwe vertragingen in de hulp leiden. “Het is onduidelijk wie de nieuwe ministers zullen zijn. Dan moeten we weer helemaal overnieuw beginnen”, verzucht de woordvoerder van de Wereldank.