Zakelijk belang van Cruijff ging wel vaker boven Oranje

ROTTERDAM, 20 DEC. De vraag of Johan Cruijff nu werkelijk met het Nederlands elftal naar het wereldkampioenschap in de Verenigde Staten heeft gewild zal wel altijd onbeantwoord blijven. Zaterdag brak de KNVB de onderhandelingen daarover met de voormalige wereldvoetballer en huidige coach van FC Barcelona af en kreeg Dick Advocaat het verzoek om op het eindtoernooi volgend jaar de honneurs waar te nemen.

Gisteren zei een tamelijk rustige Cruijff dat het “fantastisch” was geweest om een generatie spelers op het WK te coachen waarvan hij een gedeelte nog kent uit zijn periode als speler en trainer bij Feyenoord en Ajax.

Desondanks nam hij de afgelopen week geen contact op met het sectiebestuur over conflicten die waren gerezen in de onderhandelingen. Dat waren problemen van zakelijke aard, die hij in het verleden ook wel liet prevaleren als het om het Nederlands elftal ging.

Op 6 november 1966 in zijn tweede interland tegen Tsjechoslowakije (1-2) begon zijn haat-liefde-verhouding met Oranje en de voetbalbond. Toen kreeg hij van de KNVB een jaar schorsing voor interland-wedstrijden omdat hij scheidsrechter Rudi Glöckner zou hebben geslagen. Hij was geschokt. In 1969 werd hij voor de interland tegen Bulgarije door bondscoach Georg Kessler gepasseerd omdat hij in Milaan schoenen had gekocht met zijn vrouw Danny. Door een onklaar geraakte huurauto arriveerde hij te laat in het trainingskamp in Holten. In 1974, voor het WK in Duitsland waarop hij zou schitteren, voerde hij een vete met de KNVB over de verdiensten en de kledingsponsor. Oranje speelde met Adidas, Cruijff met twee streepjes minder op Puma. Vier jaar later bedankte hij na voorronde voor het WK omdat het eindtoernooi in Argentinië hem te lang duurde. Echtgenote Danny, toch al niet gecharmeerd van lange toernooien mede door het incident in het Hiltrup-hotel in 1974 waar Oranje-spelers onder wie Cruijff volgens Bild met blote dames zouden hebben gezwommen, speelde toen een grote rol bij dat besluit. Of Cruijff een paar maanden na het WK ook nog zou hebben bedankt, valt te betwijfelen. Doordat hij in Spanje zijn geld had laten beleggen door een zwendelaar raakte hij in die periode een vermogen van meer dan tien miljoen gulden kwijt.

Pag.17: Cruijff ergert zich al lang aan KNVB

Nadat Cruijff in 1981 om deze reden weer ging voetballen werd hij door bondscoach Kees Rijvers verschillende keren gepolst voor een terugkeer in Oranje. Maar hij kon zich niet verenigigen met de gebrekkige organisatie van de KNVB en de kledingsponsor. Hoewel de bond c.q. Staatsen in dit opzicht drie weken geleden een knieval maakte door hem toe te zeggen dat hij zijn eigen begeleidingsteam mocht samenstellen en (niet te opvallend) zijn eigen kleding mocht dragen, repte Cruijff gisteren nog steeds over een amateuristische aanpak in Zeist. Misschien moesten er andere argumenten worden bedacht om tijd te winnen toen zijn arts hem afgelopen week kerngezond verklaarde en dat dus niet als drogreden kon worden aangevoerd. Hij besloot zich vanaf woensdag vervolgens te verschuilen achter zijn advocaat.

Cruijff zal op twee gedachten hebben gehinkt. Zijn voetbalhart zei “ja”, zijn verstand “nee” tegen Oranje. Cruijff verkondigde meermalen naar de VS te gaan om wereldkampioen te worden. Met minder wilde hij geen genoegen nemen. Daarmee stelde hij hoge eisen aan zichzelf en het spelersmateriaal. Hoewel Oranje geen slecht figuur hoeft te slaan op het allerhoogste podium, is het twijfelachtig of de finale haalbaar zal zijn met vleugelaanvallers als Overmars en Roy, met een rammelende verdediging waar Ronald Koeman regelmatig steken laat vallen. En of je met Van Basten of Ronald de Boer dan wel Hans Gillhaus in de spits speelt, scheelt ook een slok op een borrel. Het zijn zaken die de afgelopen weken ongetwijfeld door Cruijffs hoofd hebben gespookt. Hij zal de laatste zijn geweest die zijn reputatie in de waagschaal wil stellen voor Oranje, zoals Leo Beenhakker dat deed in 1990.

Johan Cruijff is uiteindelijk verstrikt geraakt in zijn eigen schimmenspel. Het aantal 'mitsen' dat door Cruijff werd toegevoegd aan afspraken op het gebied van honorarium (hij wilde tien procent van de inkomsten die de KNVB aan het WK zou overhouden, een garantiebedrag en bepaalde premies) en het dragen van de kleding was Staatsen en de zijnen te onzeker. Zakelijke aspecten die in de eerste contacten nauwelijks een rol speelden. Met het verzoek van het sectiebestuur aan Dick Advocaat om Oranje in de VS te begeleiden werden alle banden met Barcelona direct verbroken. Het vertrouwen van de KNVB in Advocaat is rotsvast, getuige het feit dat de Hagenaar voor liefst vier jaar werd vastgelegd.

Ondanks de eervolle opdracht valt Dick Advocaat niet te benijden. Als hij de opdracht aanvaardt krijgt hij misschien te maken met spelers die bedanken. Van Basten, Gullit, Koeman, om maar enkelen te noemen, ze hadden de American dream graag met Cruijff willen beleven. Alleen al door zijn aureool en charisma zorgt het fenomeen voor een sfeer die elk elftal op scherp zet, zelfvertrouwen geeft en dus een psychologisch voordeel bij het betreden van het veld. Het is de vraag of alle internationals de vermoeienissen van een lang trainingskamp en eindtoernooi willen opbrengen met een coach die hen minder garanties biedt op succes.

Rinus Israel drukte het gisteren juist uit: Advocaat heeft in Amerika weinig te winnen. Maar vluchten kan voor Advocaat niet meer. De Hagenaar moet zich gelukkig prijzen dat hij in organisatorische sfeer de tijd heeft om intriges als in 1990, die Beenhakker zijn kop kostte, te voorkomen. Zoals connecties met spelers en bestuursleden met bepaalde media. Maar de 'kleine generaal' kan alleen door wereldkampioen te worden afrekenen met de levende legende. Want de geest die al jaren rondwaart in de Zeister bossen, zit nog steeds niet in de fles.

De voorzitter van het sectiebestuur betaald voetbal, mr. J. Staatsen, heeft gisteren in Las Vegas in een reactie op de uitlatingen van Johan Cruijff aan de hand van onder meer faxberichten duidelijk proberen te maken wanneer en op welke onderdelen de onderhandelingen met Johan Cruijff in de laatste fase zijn stukgelopen.

Maandag 13 december.

Per fax wordt in het contact tussen de advocaten duidelijk dat de afspraken over de honorering moeten worden herzien. Volgens de KNVB-functionaris had hij in een eerder gesprek aangeboden over de financiële vergoeding te praten, maar haalde Cruijff zijn schouders op omdat het hem niet interesseerde.

Woensdag 15 december.

Cruijffs advocaat, prof. mr. K.L.H. van Mens, doet een voorstel: Cruijff wil tien procent van de netto winst die de KNVB aan het WK overhoudt, hij wil een garantie-bedrag en bepaalde premies. Er moet een apart contract komen voor het gebruik van zijn naam, faam en beeltenis. Als dat voor 31 januari niet geregeld zou zijn, had Cruijff het recht alsnog op te zeggen.

Donderdag 16 december.

De advocaat van Cruijff laat KNVB weten: “Als u niet met onze voorstellen akkoord gaat hebt u veel uit te leggen aan voetbalminnend Nederland. Het is voor mijn cliënt onbegrijpelijk dat u zoveel haast heeft. Mijn cliënt heeft geen haast.”

Vrijdag 17 december.

Staatsen verstuurt voor zijn vertrek naar Las Vegas een fax naar Cruijff, als noodkreet. Er komt geen reactie. 's Avonds laat besluit Staatsen dat goed overleg niet mogelijk is en dat Dick Advocaat de bondscoach van het Nederlands elftal bij de eindronden van het WK in de Verenigde Staten moet zijn.

Zaterdag 18 december.

De advocaten van Cruijff en de KNVB komen tot de conclusie dat de breuk definitief is en bevestigen dat de KNVB gerechtigd is verder zijn eigen weg te gaan. Dat maakt hij 's middags op een persconferentie bekend. Staatsen stuurt Cruijff nog een fax waarin hij vertelt wat er die dag in Las Vegas is gebeurd. Daarop komt geen reactie.