Tegenvallende uitslag in Brandenburg voor PDS

BONN, 20 DEC. De tweede ronde van de burgemeestersverkiezingen in de Oostduitse deelstaat Brandenburg, de kern van het vroegere Pruisen, is gisteren in een anticlimax geëindigd. Na haar hoge scores in de eerste ronde, op 4 december, wist de PDS, de opvolgster van de communistische SED die voor 1990 in de DDR de lakens uitdeelde, haar kandidaten in de hoofdstad Potsdam noch in andere grote steden gekozen te krijgen.

Twee weken geleden was de uitslag van de raads- en burgemeestersverkiezingen in 85 Brandenburgse gemeenten als een bom ingeslagen, omdat de PDS er met 21,2 procent, achter de SPD (34,5) maar vóór de CDU (20,6), de grote verliezer, de tweede partij werd. Overal waar de burgemeestersverkiezingen onbeslist waren geëindigd omdat geen kandidaat de absolute meerderheid had verworven, hadden andere partijen (SPD, CDU, FDP, Bündnis '90 en vele plaatselijke lijsten) zich vervolgens aaneengesloten in een gevecht tegen de PDS-kandidaten.

In Brandenburg had de SED vroeger in de tijd van de DDR weliswaar al haar grootste aanhang, maar haar score van 4 december leek er voor het eerst verrassend op te wijzen dat zij volgend jaar in de Bondsdagverkiezingen een kans heeft om dank zij Oostduitse stemmen over de nationale kiesdrempel van vijf procent te springen. Eind 1990, kort na de Duitse eenwording, gold nog bij de eerste nationale verkiezingen dat Oostduitse partijen alleen in het gebied van de vroegere DDR boven vijf procent moesten eindigen om in de Bondsdag te komen. Maar volgend jaar oktober geldt die uitzondering niet meer. Dat betekent dat de PDS, die in West-Duitsland nauwelijks leden of kiezers heeft, dan in Oost-Duitsland minstens 23 procent van de stemmen moet halen om de landelijke kiesdrempel te passeren.

Veruit de meeste belangstelling ging gisteren in heel Duitsland uit naar de tweede ronde van de verkiezingen in Potsdam, waar de opkomst met 60 procent groter was dan elders in de deelstaat (gemiddeld 55 procent). De regerende SPD-burgemeester, de 55-jarige Horst Gramlich kreeg nu 54,9 procent, na slechts 29,5 procent twee weken geleden. De 46-jarige PDS'er Rolf Kutzmutz verloor nu met 45,1 procent, twee weken geleden had hij 43,5 procent gehaald. Kutzmutz, een ex-SED-lid, oud-officier van de Oostduitse Nationale Volksarmee en in de jaren zeventig medewerker van de DDR-staatsveiligheidsdienst (Stasi), had campagne gevoerd onder het motto “Mijn verleden begint niet in 1989”.

Het zittende stadsbestuur van Potsdam, dat vroeger de residentie was van de Pruisische Hohenzollerns, had de afgelopen weken verzekerd dat circa 100 miljoen mark aan buitenlandse investeringen dubieus zouden worden als Kotzmutz zou worden gekozen. De grote fracties in de gemeenteraad hadden aangekondigd niet met hem als burgemeester te willen samenwerken. Zulke druk op de kiezers heeft klaarblijkelijk gewerkt, en niet alleen in Potsdam maar bijvoorbeeld ook in andere grotere steden (zoals Cottbus). Per saldo was gisteren Neuruppin, de geboorteplaats van de beroemde schrijver Fontane, de enige wat grotere stad in Brandenburg die een PDS-burgemeester kreeg. In het Oostduitse stadje Altlandsberg werd een onlangs genaturaliseerde Indiër tot burgemeester gekozen. Hij kreeg twee keer zoveel stemmen als zijn christen-democratische opponent.