Schoolstrijd verbreekt politieke harmonie; Mitterrand hekelt houding Frans kabinet

PARIJS, 20 DEC. De politieke harmonie waarin Frankrijk de laatste maanden heeft geleefd is even voorbij. De schoolstrijd is weer opgelaaid: anderhalve eeuw oud als politiek strijdpunt maar met onverminderde wervingskracht voor mobilisatie van verloren strijdlust ter linker en ter rechter zijde.

Het was de gehaaste afronding van de parlementaire behandeling van een betrekkelijk beperkt wetsontwerp inzake de financiering van het bijzonder onderwijs die vorige week zorgde voor de plotselinge opleving van het onderwijsdebat in Frankrijk. Op de dag dat het GATT-akkoord zo goed als beklonken was in Genève, sleepte de regering in nachtelijk Parijs onverwacht een staafje politiek dynamiet door de Senaat.

Luide protesten van socialisten en communisten mochten niet baten. De meerderheid van gaullisten en centrum-liberalen is ook in het hogerhuis van het Franse parlement te groot om voltooiing van de wetgevende procedure te kunnen blokkeren. Maar de brand was uitgebroken. De socialisten hebben de Constitutionele Raad een oordeel over de gang van zaken gevraagd.

Dat was allemaal nog volgens de oppositionele rituelen. Maar vrijdag heeft president Mitterrand zich in het stijdgewoel gemengd. Zo gaat men niet met een parlement om, observeerde het staatshoofd, op werkbezoek ergens in de Pyreneeën. Het had hem pijn gedaan dat de regering zo op een drafje voor het parlementaire kerstreces nog even een belangrijk wetsontwerp door de Senaat had gejaagd.

Minister Bayrou van onderwijs en andere bewindslieden spelen sindsdien de vermoorde onschuld. Het paste hun niet commentaar te geven op de woorden van de president. Maar hoe kon de oppositie menen dat dit wetje van tien regels haasje-repje door de Kamers was gejaagd? Men heeft er in totaal (vóór de zomervakantie en afgelopen dinsdag) 49 uur en tien minuten over gedabatteerd en 6.200 amendementen behandeld.

En die duizenden die vrijdag hun openbare scholen sloten en de straat opgingen, riepen de minister van onderwijs toe: laten wij samen een plan opstellen om het openbaar onderwijs waar mogelijk te verbeteren. Bayrou zei slechts het achterstallig onderhoud op de privé-scholen te willen aanpakken. De veiligheid van de leerlingen was niet meer gewaarborgd.

Ook in Frankrijk heeft de onderwijsstrijd evenveel met politieke symboliek als met onderwijs te maken. Terwijl regerend rechts er minzaam op wijst dat de bijna twintig procent van de Franse schoolkinderen die bijzonder (lees: door rooms-katholieken bestuurd) onderwijs genieten even veel recht hebben op fatsoenlijke schoolgebouwen, beschuldigt links de regering ervan geld van het openbaar onderwijs weg te zuigen om de particuliere stichtingen te spekken.

Het lijkt allebei een beetje waar te zijn. Het bijzonder onderwijs claimt autonomie, maar vraagt slechts een bescheiden financiële bijdrage van de ouders en is dus afhankelijk van gemeenschapsgeld. In het Franse systeem betekent dat gemeentegeld. Waar de regering scherp budgetteert, betekent verhoging van de gemeentesubsidie aan scholen voor bijzonder onderwijs verlaging van de bijdrage aan openbare scholen.

Aan de andere kant is het niet onredelijk dat (niet altijd rijke) kinderen op scholen voor bijzonder onderwijs ook de beschikking hebben over een brandtrap en een werkende wc. De regerende coalitie lost een verkiezingsbelofte in door het subsidieplafond op het bijzonder onderwijs op te heffen. Voor links Frankrijk roept iedere wijziging van de financiering van het onderwijs het spookbeeld van clericale, obscurantistische dominantie van de school op. De scheiding van kerk en staat langs een omweg bedreigd, de Revolutie voor niets geweest.

Nu de president zich, na de maanden van uiterst harmonieuze cohabitatie met de rechtse premier Balladur, weer als hoeder van de linkse zaak opwerpt, kan de onverminderd populaire eerste minister zijn banden met de achterban weer wat aanhalen. Zo heeft ieder electoraal zijn belang bij een relletje. Maar niet te lang. Mitterrand leeft politiek voort dank zij wijze samenwerking met de premier. Balladur is populair dank zij een niet-confronterende aanpak. Vanmiddag ontving hij de linkse leiders uit de Senaat en de Nationale Assemblée. Verzoening dreigt.