'Libië niet alleen in Lockerbie'

LONDEN, 20 DEC. Een belangrijke getuige in het onderzoek naar de aanslag op een Amerikaans passagiersvliegtuig boven het Schotse Lockerbie in december 1988 is teruggekomen van zijn oorspronkelijke verklaring, die Libië de alleenverantwoordelijkheid voor de aanslag toeschoof. Dat hebben de BBC-radio en de Sunday Times gisteren gemeld. Zijn nieuwe getuigenis sluit Syrische betrokkenheid niet meer uit. Dit heeft nieuwe speculatie losgemaakt dat het Westen, de Verenigde Staten voorop, om politieke redenen de verdenking van Syrië, en ook Iran, heeft afgeleid.

Edwin Bollier, de directeur van een klein Zwitsers elektronica-bedrijf, had oorspronkelijk tegenover de Schotse politie verklaard het ontstekingsmechanisme dat in de bomaanslag op de Boeing 747 van de Amerikaanse luchtmaatschappij Panam werd gebruikt, (in 1985) alleen aan Libië te hebben geleverd. Vorige week echter zei hij tegenover de Sunday Times en de BBC dat hij zich sindsdien had herinnerd ook enkele dergelijke ontstekingsmechanismen aan het Oostduitse leger te hebben geleverd. Het toenmalige Oost-Duitsland onderhield nauwe banden met een in Syrië gevestigde radicale Palestijnse groep, het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina - algemeen commando (PFLP-gc) van Ahmed Jibril, dat in eerste instantie verantwoordelijk werd geacht voor de aanslag op het vliegtuig.

De Zwitser was door zijn voornaamste technicus, Ulrich Lumpert, herinnerd aan een bezoek dat hij in 1985 aan Oost-Duitsland had gebracht om de ontstekingsmechanismen af te leveren. Bollier zei dat hij de Britse politie vorige maand hiervan op de hoogte had gesteld. Volgens hem had een functionaris zijn documenten bestudeerd en veel notities gemaakt. Lumpert zelf gaat nog verder: hij zei de onderzoekers al in 1990 te hebben verteld dat de bewuste ontstekingsmachanismen aan Oost-Duitsland waren geleverd. “Ze schreven op wat ik hun vertelde.” De Britse autoriteiten hebben tot dusverre hierop geen commentaar gegeven.

De Amerikaanse Boeing 747 kwam op 21 december 1988 in talloze stukken bovcen Lockerbie neer nadat een in een Toshiba-radio verborgen bom tot ontploffing was gekomen. Daarbij vonden 270 mensen de dood: de 259 inzittenden van het vliegtuig en elf mensen op de grond.

Aanvankelijk gingen de autoriteiten ervan uit dat het PFLP-gc de aanslag had gepleegd, met medeweten van Syrië, en waarschijnlijk in opdracht van Iran, bij wijze van vergelding voor het neerschieten van een Iraans passagiersvliegtuig boven de Golf in de zomer van 1988 door een Amerikaanse kruiser. De Duitse politie had in het najaar van 1988 een terroristische cel van het PFLP ontmanteld, en daarbij enkele tot bom verbouwde Toshiba-radio's gevonden. De gangbare theorie luidde indertijd dat Jibril een dergelijke radio aan de Libiërs had overgedragen om het karwei af te maken, nadat zijn eigen eenheid was uitgeschakeld.

Nadat Bollier met zijn oorspronkelijke informatie was gekomen, pleitten de regeringen van de VS en Groot-Brittannië Syrië en Iran volledig vrij, overigens tot verbazing van veel van hun eigen onderzoekers. De verdenking werd geuit dat alleenverantwoordelijkheid voor Libië, altijd al het zwarte schaap van de wereldgemeenschap, Washington en Londen erg goed uitkwam, onder andere gezien de rol van Syrië in de alliantie tegen Irak in 1990/91, en later in de vredesonderhandelingen met Israel. Ook de invloed van Iran en Syrië op de ontvoerders van Westerlingen in Libanon zou daarbij een rol hebben gespeeld. Libië is sinds anderhalf jaar op instigatie van de VS en Groot-Brittannië onderworpen aan sancties van de Verenigde Naties om het land te dwingen twee verdachten van 'Lockerbie' uit te leveren. (Reuter, AP, AFP)