Sir Leon leefde in Genève op cola

PARIJS, 18 DEC. Sir Leon Brittan, de onderhandelaar van Europa, was compleet verrast toen dinsdag bleek dat president Clinton het hele audiovisuele hoofdstuk uit de GATT-onderhandelingen liet vallen. Jammer voor Hollywood, een droom voor de Fransen. Sir Leon wist niet wat hij hoorde. Hij vroeg zijn weken- en nachtenlange gesprekspartner Mickey Kantor: “Werkelijk? Kunt u dat nog eens herhalen?”

De dag tevoren had Sir Leon nog alles moeten weigeren waar Kantor mee kwam. Het risico van een breuk was levensgroot. Dat moment was gevaarlijker voor de Uruguay-ronde dan toen de Europees commissaris voor de buitenlandse handelsbetrekkingen eind september naar Washington moest gaan om mee te delen dat het voorakkoord van Blair House over de landbouw voor de Twaalf niet aanvaardbaar was.

In het Franse dagblad Libération van gisteren zegt Brittan: “Toen wist ik dat ik niets kon eisen, geen Nee moest roepen. Ik heb alleen maar verduidelijkingen gevraagd. De Amerikanen konden in geen geval direct Ja zeggen. Ik heb er mee volstaan mijn kaarten op tafel te leggen”.

Sir Leon is laconiek over de slijtageslag van die laatste dagen. Hoe hield hij het uit zonder slaap? “Ik had geen keus. Het echte onderhandelen is pas een paar dagen vòòr de vijftiende begonnen. In Genève ontmoetten wij elkaar in het kantoor van Kantor, dat was het grootste. Toen hebben we aan één stuk gepraat, op koffie en Coca-Cola. Goed eten was er niet bij.”

Europa heeft overigens wel een prijs moeten betalen voor de nadruk die, dankzij de Fransen, lag op de landbouw en de vrijwaring voor het volle vrijhandelsregime van de audiovisuele sector. “Omdat wij daar veel vroegen, konden we op andere terreinen geen concessies van de Amerikanen krijgen. Dan heb je het over toegang tot markten, zeevervoer...” Brittan geeft toe dat ook financiële dienstverlening in zekere zin het kind van de rekening is geworden.

Had hij deze verrassende successen ook bereikt zonder de intense druk uit Parijs? Of had hij eerder last van de Franse pressie? “Nee, ik werd er niet door gehinderd. Zonder de Fransen had ik wel andere voorwendselen gevonden om hetzelfde resultaat te bereiken.”

Brittan ziet vooral winstpunten in de gang van zaken. De eenheid van de Europese Unie heeft de Amerikanen overtuigd, èn de Amerikanen laten zien wat het belang van landbouw en de audiovisuele industrie is, terwijl de Fransen zagen dat de Amerikanen geen vrijhandelsfanaten zijn. “Europa is te voorschijn gekomen als een wereldmacht, die ja en nee kan zeggen.”