Meer fietsen

Lester R. Brown, Hal Kane en Ed Ayres: Vital signs, the trends that are shaping our future 150 blz., Earthscan Publications 1993, ƒ 34,45

Denemarken heeft de zwaarste belasting op een pakje sigaretten: van een pakje van 4,33 Amerikaanse dollar gaat 3,68 dollar naar de overheid. Dit is bijna 85 procent van de verkoopprijs. Overal ter wereld is tabak zwaar belast, en de winst voor de overheid is drieledig: de tabaksaccijnzen brengen direct geld in het laatje, de overheid spaart geld uit op de post gezondheidszorg en bovendien zijn mensen die niet roken minder gauw ziek en dus produktiever in het werk. Elk jaar ontdekken wetenschappers nieuwe feiten, die aantonen hoezeer het roken van sigaretten de gezondheid schade berokkent. Zo werd verleden jaar een verband gelegd tussen het roken van meer dan een pakje per dag en het krijgen van grauwe staar. Kinderen van rokende moeders blijken herhaaldelijk last van benauwdheid te hebben, vertonen relatief vaak asociaal gedrag en zijn dikwijls hyperactief. De Amerikaanse Environmental Protection Agency beschouwt het 'meeroken' van sigarettenrook grofweg gesproken net zo kankerverwekkend als blootstelling aan stoffen als asbest, benzeen en arsenicum.

Deze informatie is ontleend aan Vital signs, een van de jaarlijkse publikaties die het Amerikaanse Worldwatch Institute uitbrengt. In twee pagina's per onderwerp schetst het instituut in zeer compacte vorm de 'trends die onze toekomst bepalen', zoals de ondertitel van het boek treffend weergeeft. Zo leren wij in kort tijdsbestek dat - ondanks de ernstige droogten die verschillende landen in 1992 trof - de graanproduktie wereldwijd toeneemt, dat de emissie van koolstofdioxide licht is gedaald ten opzichte van 1991, dat het vliegverkeer onverminderd blijft groeien en dat de staalproduktie voor het derde achtereenvolgende jaar aan het dalen is.

In het voorwoord stelt Lester Brown, dat de jaren negentig van deze eeuw wel eens gekenschetst kunnen worden als de periode waarin veel verwachtingen ten aanzien van lange termijn tendensen niet uit bleken te komen. De uitbreiding van het nucleaire arsenaal, de produktie van cfk's (chloorfluorkoolwaterstoffen) en het gebruik van steenkool is tegen alle verwachtingen in min of meer tot een stilstand gekomen. Een gunstige ontwikkeling, vindt Brown, die dit toeschrijft aan het stijgende milieubewustzijn. Maar, zo waarschuwt hij, het is ook de hoogste tijd, want het vooruitzicht dat de snelle bevolkingstoename de huidige levenswijze kan ondermijnen is realiteit aan het worden. Het meest dramatische uit zich dat in de afname van de vleesproduktie per persoon en de relatieve daling van de visvangst, wat tot onvermijdelijke tekorten in de proteïnevoorziening van de mens zal leiden, voorspelt Brown.

Informatie in een compacte vorm, zoals dit boek geeft, schiet natuurlijk per definitie tekort. Zo is bij sommige onderwerpen de moeite genomen om niet alleen absolute cijfers weer te geven, maar hebben de auteurs die ook afgezet tegen bijvoorbeeld de groei van de bevolking. Maar dat is niet consequent gebeurd. Bij het historisch overzicht, waaruit blijkt dat het aantal fietsen over de gehele wereld toeneemt, is dat bijvoorbeeld niet gerelateerd aan cijfers over de groeiende bevolking, zodat de absolute groeicijfers (te) weinig zeggen. Hoewel het Worldwatch Institute al jarenlange informatie geeft over de ontwikkeling van de aarde - onder meer door haar jaarboeken 'The state of the world' - heeft Vitals signs als voordeel dat het goed leesbaar is en dankzij veel overzichtelijke grafieken een goed inzicht geeft in de problematiek van de zich snel ontwikkelende wereld.