Meer arrestaties in zaak van de Oostenrijkse bombrieven

WENEN, 18 DEC. In Wenen zijn nu in totaal zes figuren uit de neonazistische hoek gearresteerd die ervan worden verdacht te hebben meegewerkt bij het versturen van een serie bombrieven, die twee weken geleden vier mensen, onder wie burgemeester van Wenen Helmut Zilk, ernstig aan handen en gezicht verwondden.

De Oostenrijkse politie maakte gisteren bekend dat donderdag nog twee mensen in hechtenis zijn genomen. De vier die eerder werden gearresteerd, zijn nu al dagen verhoord, maar zouden nog niets bekend hebben, ondanks het feit dat bij hen thuis ingrediënten voor het maken van bombrieven en wapens zouden zijn gevonden. Dat een van de eerste vier de met veel vernuft gemaakte bommen zou hebben vervaardigd, lijkt de politie overigens uit te sluiten. Maar het lijkt wel vast te staan dat de daders van de bombriefaanslagen in ultrarechtse kringen gezocht moeten worden.

De eerste twee verdachten die werden gearresteerd waren Peter Binder en Alexander Wolfert, geheide neonazi's uit een groep die zich Volkstreue Ausserparlementarische Opposition (VAPO) noemt en die geleid werd door Gottfried Küssel, die sinds 9 oktober van dit jaar wegens neonazistische activiteiten een gevangenisstraf van negen jaar uitzit. Zijn Oostenrijkse aanhangers en een Duitse bevriende splinterpartij Deutsche Nationalisten hadden juist de week van 4 tot 11 december uitgeroepen tot een week van solidariteit met Küssel.

Volgens het Oostenrijkse weekblad NEWS werd hiertoe waarschijnlijk besloten op een geheime 'topconferentie' van Duitse en Oostenrijkse neonazi's, die half oktober in het dorp Drosendorf niet ver van Wenen plaatshad. Tweehonderd ultrarechtse figuren, voor een deel ook uit andere landen afkomstig, wisselden daar drie dagen van gedachten. NEWS schreef dat een paar van zijn verslaggevers daarbij aanwezig waren.

Van de twee arrestanten is Binder de belangrijkste. Hij is elektrotechnisch ingenieur en heeft leidersambities. Wolfert is zijn bewonderende vriend en wordt als meeloper gezien. Maar typerend is dat Wolfert begin maart tien dagen lang meevocht met de Kroaten, die in ultrarechtse kringen in Oostenrijk worden gezien als “arische broeders”, tegen de Serviërs, die in dezelfde hoek “communistische varkens” worden genoemd. Onder de neonazi's wordt druk geronseld door de Kroaten, zo bleek ook uit een vraaggesprek dat de Oostenrijkse televisie maakte met een afvallige, kort geleden uit Kroatië teruggekomen ex-neonazi.

Niet bekend

Werkelijk opgelost is de zaak van de bombrieven ondanks al deze arrestaties nog niet. De politie laat weinig los. Geruchten dat belangrijke sporen naar de Duitse neonazi-wereld zouden leiden worden nadrukkelijk niet bevestigd. Langzamerhand begint er van alle kanten kritiek te komen op de staatspolitie, die geacht werd de radicale ultrarechtse, potentieel gewelddadige groeperingen in het oog te houden, maar daarbij steken zou hebben laten vallen. Daartegen verweert de chef van de staatspolitie zich overigens met het niet slechte argument dat het in Oostenrijk verboden is mensen in het oog te houden als zij niet verdacht worden van concrete misdrijven.

Simon Wiesenthal, de nu bijna 85-jarige onvermoeibare nazi-jager, heeft zich inmiddels ook in het koor der critici geschaard. De harde gevaarlijke kern der neonazi's is lange tijd te veel met rust gelaten en als gevaar voor de samenleving gebagatelliseerd, zei hij dezer dagen. Alleen geeft hij de politie hiervan niet de schuld, maar de politici die decennia lang geen wetten aannamen waarmee, zoals in Duitsland, effectief had kunnen worden opgetreden tegen ultrarechtse elementen. Het openbaar ministerie in Oostenrijk seponeerde decennia lang bijna elke aanklacht wegens neonazistische agitatie met het argument dat op basis van de geldende wet praktisch geen kans op een veroordeling bestond.

Deze situatie is veranderd sinds vorig jaar een wet is aangenomen die het - nu met kans van slagen - mogelijk maakt neonazi's die tegen buitenlanders ageren, antisemitische taal uitslaan of betogen dat 'Auschwitz' een grove leugen is en er helemaal geen joden door de nazi's werden vergast, te berechten. De neonazistische groeperingen staan daardoor onder druk. Maar de bombrieven wijzen erop dat die druk niet groot genoeg is. Er gaan dan ook steeds meer stemmen in Oostenrijk op die betogen dat de neonazi-groeperingen met hun naar schatting paar honderd leden wegens hun geweldsfilosofie en hun vaak niet kinderachtige graad van bewapening opgerold moeten worden.