Lieve Lasten

Lieve Lasten. Hoe kinderen gedragen worden. Tropenmuseum, Linnaeusstraat 2, Amsterdam, 17 dec t/m 28 aug 1994.

Een draagvel van antilopehuid, waaraan vier flesjes hangen gevuld met dierlijk vet, om 'luieruitslag' te verzachten.

Een rode draagdoek uit China, dichtgeborduurd met lovertjes en glaskralen en in het midden een spiegel, om kwade geesten af te schrikken met hun eigen spiegelbeeld. Een Scandinavische draagwieg met een verukkelijk zachte en helderwitte vacht van een sneeuwhaas als bedje. Onder het gemurmel van wiegeliedjes uit de hele wereld is het aangenaam slenteren langs de vaak prachtig versierde staaltjes van ouderliefde die bijeengebracht zijn op de tentoonstelling 'Lieve Lasten. Hoe kinderen gedragen worden' in het Amsterdamse Tropenmuseum.

Waarom deze expositie? Omdat het traditionele kinderdragen door industrialisatie en verstedelijking in veel landen verdwijnt. Omdat in het Westen de populariteit van het babydragen in de laatste decennia juist groeit, terwijl hier nooit een traditie bestaan lijkt te hebben. Waarom eigenlijk niet? De expositie probeert een antwoord te geven. En alles wat er wereldwijd aan kennis op dit terrein is, te laten zien. Onderzoek naar huilgedrag bijvoorbeeld - kinderen die veel gedragen worden huilen niet minder vaak, maar wel minder lang, leert een hoofdstuk in het tegelijkertijd verschenen boek Lieve Lasten.Een plekje zal ik nooit vergetenwaar ik het lekkerst heb gezeten;achterop mijn moeders rugwiegde ik heen en dan weer terug,leest de bezoeker aan het begin van de expositie. Maar het is zeker niet de bedoeling een bepaalde boodschap uit te dragen, zegt Itie van Hout, conservatrice textiel van het museum. “We willen niets romantiseren of idealiseren. Ik geloof niet in het verhaal van gefrustreerde babies die opgroeien tot neurotische Westerlingen omdat ze in een kinderkamer hebben gelegen in plaats van op de rug van hun moeder. Of dat Afrikaanse kinderen veel gelukkiger zijn omdat ze in hun eerste levensfase bijna voortdurend gedragen worden. Het dragen van je kind op rug, buik of heup is voor veel vrouwen (en een enkele man) in niet-westerse landen bittere noodzaak.”

Toch zijn de makers in hun streven naar een zakelijke aanpak ('onttroeteling') niet helemaal geslaagd. De video over een experiment in een ziekenhuis van Bogota met te vroeg geboren kinderen legt wel heel veel nadruk op de heilzame werking van 'lichaamswarmte, liefde en moedermelk'. Net als de aandoenlijke beelden van het 'kangaroeën' met te vroeg geborenen in het AMC in Amsterdam. “Moet ik me nou schuldig voelen dat ik na een uur kinddragen last krijg van mijn rug”, vraagt een bezoekster zich af.

En wat hebben de makers willen zeggen met het tegenover elkaar zetten van een foto van een Thaise moeder - slapende zuigeling in draagdoek op de rug, een peuter bij de hand - en een elegant geklede damespop achter een toetsenbord. Over haar bureaustoel hangt een blauwwit gestreepte babyzak; daarin heeft ze haar kind naar de crèche gebracht, aldus het bijschrift. “De moderne variant, dat hoeft voor mij niet zo”, luidt het commentaar van een vrouw van middelbare leeftijd.

Alle bedenkingen ten spijt biedt de tentoonstelling een fascinerend overzicht van de verschillende draagvormen in de wereld - met draagwiegen, -banden, -manden, -netten en -doeken die luisteren naar welluidende namen als 'slendang', 'easy rider', 'sayut tuban', 'tsomirontsi' en 'koebba' - en levert ze veel achtergrondinformatie over zuigelingenzorg en omgang met kinderen. Grappig is het onderdeel 'Het natte ongemak' over luiers van gemalen berkebast, gedroogd mos of gestampte koeiemest (!), en wiegen met gaten en buisjes waar poep en pies door afgevoerd worden. 'Kinderen dragen kinderen' toont een serie foto's van jongens en meisjes die de niet geringe last van een broertje of zusje dragen met brede grijns. Klimaatinvloeden komen tot uitdrukking in de luchtig gevlochten babyhouders uit de tropen en de jakken van zeehondenbont uit de poolstreek. Zo'n amout van de Inuïtvrouwen, bijvoorbeeld, houdt het kleintje dat eronder rechtstreeks op de blote huid van zijn moeder wordt gedragen, wel warm. Mooi. En lief. Echt een tentoonstelling voor moeders. En vaders. En kinderen.