Dure sabbat in de glastuinbouw

Nu de nederlaag door vrijwel alle politieke partijen erkend is doet zich de vraag voor: wat moet er gebeuren met al die soldaten die jarenlang in de frontlinies van de verzorgingsstaat gevochten hebben? Met al dat naamloze kanonnevlees dat, beschimpt en bespogen door de ontevreden bijstandscliënt, bij de Sociale Diensten staatspenningen uitdeelde; met al die keuringsartsen die de reorganisaties in het bedrijfsleven moesten witwassen, en daarbij, noodgedwongen, hun beroepseer te grabbel gooiden; met al die leerkrachten die wanhopig de ongelijke strijd aanbonden met de hautaine schoolverlater, op zijn opgevoerde snorscooter verreweg de gevaarlijkste free rider van ons sociale systeem? De beste jaren van hun leven hebben ze gegeven voor een ideaal dat tijdens hun studie in de mode was: spreiding van kennis, macht en inkomen. Het klonk redelijk en fatsoenlijk, en zij gingen, zonder te morren en met achterlating van hun carrièrekansen.

Maar zoals het in iedere oorlog gaat heeft het thuisfront achter hun rug om nieuwe prioriteiten gesteld en werd hun dappere offensief een tragische vergissing die iedereen opmerkte behalve de helden zelf.

En nu trekken ze eenzaam en onbegrepen door de samenleving. Bespot door de generaties ná hen, en achtervolgd door onderzoekscommissies die door de politiek op hen afgestuurd worden. De nederlaag was hun eigen schuld, zo luidt steeds de voorspelbare conclusie van deze inquisiteurs, tot volle tevredenheid van de opdrachtgevers. De arme oud-strijder wordt zo voor de rest van zijn leven gecriminaliseerd. Een behoorlijk staatspensioen kan hij wel vergeten. Zelfs van een kleine gedenksteen, ergens in een volksbuurtmuseum zal het wel niet komen. Het enige wat overblijft is te doen wat de overheid nu verder van hem verlangt: het slagveld netjes opruimen.

En dus laten de hulpverleners van vroeger zich omscholen tot de sociale rechercheurs van nu die het gespreide inkomen weer bij de mensen komen opvegen. De emancipatiewerksters die met zoveel moeite de vormingscentra vol hadden gekregen met bevrijde vrouwen worden omgeschoold tot trajectbemiddelaars die diezelfde vrouwen weer als slaven de arbeidsmarkt kunnen opsturen. De keuringsartsen worden geherprogrammeerd zodat ze moeiteloos achterstevoren kunnen diagnostiseren en de lammen en blinden uit hun bestand als veelbelovende werknemers kunnen afschatten.

En de leerkrachten? Wat moeten deze frontsoldaten, nadat ze zolang in hun eenzame schuttersputje voor de klas hebben gezeten? Ieder jaar zwol de tegenpartij aan en werd zij slimmer in het ontwijken van de afgevuurde kennis. De spreiding stagneerde hopeloos. Toch bleven de onderwijzers op hun post totdat ook de besten onder hen met een burnt-out syndroom opgetakeld moesten worden.

Gelukkig wordt voor hen een uitzondering gemaakt, de overheid heeft iets moois bedacht. En om goede redenen. Want nu de strategische aftocht geblazen wordt weet men in Zoetermeer heel goed dat de ellende aan het onderwijsfront zo hoog gestegen is dat een eenvoudige heroriëntatiecursus niet helpt. Ook de in allerijl aangeboden trainingen in stressmanagement zetten geen zoden aan de dijk. Outplacementsbureaus bijten hun tanden stuk op de verbitterde oude hap die zij krijgen aangeleverd. Er moet meer gebeuren wil men het risico vermijden dat dit rancuneuze voetvolk zich aaneensluit tot een vijfde colonne die de opbouw van Brinkmans doe-het-zelf paradijs blijft bedreigen.

En daarom krijgen zij nu een fors douceurtje uit de boedel van de failliete zorgsector: een heuse verlofregeling!

De ABOP is bezig het voorstel uit te onderhandelen en het ziet er veelbelovend uit. Het resultaat wordt hoogstwaarschijnlijk een royaal sabbatsverlof, met als enige voorwaarde dat het uit eigen zak betaald moet worden. Dit laatste is ook voor de vakbond zo vanzelfsprekend dat ze het niet eens meer aan de leden voorlegt.

Dus straks moet iedere onderwijskracht vier jaar op, en mag hij één jaar af, om bij te komen. Ieder jaar wordt daarvoor twintig procent van zijn salaris ingehouden. Met het gespaarde bedrag mag hij in het vijfde jaar op wereldreis.

Die reis zal in de meeste gevallen geannuleerd moeten worden, gezien de hoge schulden die de verlofganger heeft moeten maken door zo'n forse korting ineens. De hypotheek liep namelijk gewoon door en de kinderen werden groter, en gingen studeren in het peperdure vervolgonderwijs. Het sabbatical year zal daarom hard sappelen worden in de glastuinbouw of in een naaiatelier.

Maar dat is helemaal niet erg, of tragisch. Want als de dialectiek van de geschiedenis een beetje meewerkt zal hij daar met open armen ontvangen worden door het internationale lompenproletariaat. En als vanzelf zullen dan zijn oude idealen weer ontvlammen! Na dat jaar zal de onderwijzer, schouder aan schouder met zijn nieuwe kameraden, terugmarcheren naar zijn schuttersputje. Ditmaal vastberaden en tot in de teennagels gemotiveerd de verzorgingsstaat niet nogmaals te verspelen.