Russen in de rij voor aandelen nieuwe autofabriek

MOSKOU, 17 DEC. Uren in de rij voor brood, worst en toiletpapier; de modale Rus wist tot voor kort niet beter. Ook gisteren, bij een grote tentoonstellingshal in een buitenwijk van Moskou, was het weer raak. Dit keer echter niet om in de primaire levensbehoeften te voorzien, maar om aandelen te bemachtigen van een nieuwe autofabriek.

De Russische Automobiel Alliantie is deze week begonnen met de verkoop van aandelen om geld binnen te halen voor de bouw van een nieuwe produktielijn voor Lada's in Togliatti, het in Zuid-Rusland gelegen centrum van de auto-industrie. De nieuw te bouwen fabriek komt voor 25 procent in handen van AvtoVAZ, fabrikant van de automerken Lada en Zjiguli.

De massaal aanwezige Russen konden één privatiseringsvoucher ruilen voor twee aandelen van de Alliantie. Gezamenlijk krijgen zij zo een maximaal belang van 27,5 procent. De vouchers, waardebewijzen die de basis vormen van het privatiseringsprogramma, werden vorig jaar aan alle Russen verstrekt. Ze hebben een handelswaarde van 21.000 roebel (omgerekend ongeveer 32 gulden). Aandelen in de nieuwe fabriek kunnen ook contant worden betaald. Eén aandeel kost dan 12.500 roebel (19,60 gulden). Wie het wachten beu is, kan de stukken op de zwarte markt voor 15.000 roebel bemachtigen.

Ondanks de druilerige december-regen liep het gisteren storm. “Dit is de enige Russische onderneming met een solide basis en groeipotentie”, volgens Igor Zoeravljov, een 32-jarige leraar. Hij heeft de lange wachttijd er dan ook graag voor over.

Dat geldt ook voor Vitaly, een jonge ingenieur, die zijn familievouchers wil omwisselen. “Ik sta hier al sinds gisteren en heb nóg geen aandelen. Het lijkt me een goed bedrijf, maar de manier waarop de verkoop is georganiseerd, stinkt.” Zo zijn er speciale lijsten opgesteld voor mensen die niet willen wachten; zij kunnen, tegen betaling, later terugkomen, maar houden recht op hun plaats. Anderen kopen deurwachten om, waardoor zij zich vooraan mogen nestelen.

De Alliantie maakte de plannen voor de investering van 3 miljard dollar in oktober bekend. De fabriek krijgt een capaciteit van 300.000 auto's per jaar. Omstreeks 2001 moet deze maximale capaciteit zijn bereikt. De nieuwe auto's moeten concurreren met Westerse modellen.

De autofabrikant heeft de aandelenverkoop extra aantrekkelijk gemaakt door 100.000 wagens bij verloting te verkopen onder de nieuwe aandeelhouders. Veel mensen lieten weten uitsluitend in de rij te staan voor dit buitenkansje. “Ik heb op straat een aandeel gekocht om mee te doen in de verloting”, zegt student Michail Sergejev. “Ik wil gewoon mijn eigen auto.”

Voorlopig heeft AvtoVAZ problemen te over. Net als veel andere Russische bedrijven heeft de autofabrikant moeite zich aan te passen aan de nieuwe economische omstandigheden. De huidige produktievestiging in Togliatti moet in januari tien dagen dicht voor groot onderhoud. Verder is aan tienduizenden van de in totaal 110.000 werknemers verzocht in december veertien dagen thuis te blijven. Volgens een woordvoerder kampt de fabriek met problemen bij de toelevering van onderdelen. Ook zijn er financiële problemen. De fabriek, die in de eerste zes maanden van dit jaar 330.000 auto's produceerde, heeft de gemiddelde werkweek al teruggebracht van zes naar vijf dagen.