Prijscompensatie voor agrariërs afgeschaft

BRUSSEL, 17 DEC. Boeren in Nederland kunnen er voortaan niet meer op rekenen dat de relatieve prijsverlaging voor hun produkten als gevolg van de hardheid van de gulden, automatisch wordt gecompenseerd. Tot verdriet van Nederland besloten de ministers van landbouw van de Europese Unie afgelopen nacht namelijk tot afschaffing van het zogeheten 'switch over'-mechanisme.

De afschaffing maakt onderdeel uit van een veel breder pakket van vooral technische besluiten op het gebied van landbouw, waarover de ministers de afgelopen 4 dagen en nachten in Brussel hebben onderhandeld. Die betreffen zaken als de vergoeding voor braaklegging van grond, de uitwerking van het oliezadenakkoord met de VS (waarbij de Neue Länder in Duitsland relatief worden bevoordeeld), en een produktieregeling voor suiker en inuline.

Bij het Europese landbouwbeleid worden de prijzen uitgedrukt in ECU's. Doordat de Duitse Mark en de Nederlandse gulden de afgelopen tijd sterk in waarde zijn gestegen ten opzichte van de ECU, betekende dat dat de boeren in Duitsland en Nederland minder voor hun produkten krijgen in hun nationale valatua. Om ze daartegen de beschermen werd een aantal jaren de 'switch over' ingevoerd: in feite een getal waarmee de koers van sterke munten wordt verhoogd om prijsverlagingen te voorkomen.

Het nadeel van het machanisme is dat het in feite een eenrichtingsweg is. Waardevermindering van de harde valuta leidt automatisch tot compenserende uitgaven, waardoor het landbouwbudget van de Europese Unie steeds verder onder druk komt te staan. Vandaar dat de Europese Commissie na de crisis van begin augustus in het EMS (Europese Monetaire Stelsel) heeft voorgesteld om de 'switch over' af te schaffen. Ze gebruikte daarbij als formeel argument dat sinds het loslaten van de nauwe wisselbanden binnen het EMS in feite sprake is van een situatie van zwevende koersen. In dat geval - zo is in het verleden afgesproken - treedt de 'switch over' buiten werken.

Nederland en Duitsland hebben zich de afgelopen maanden evenwel verzet tegen afschaffing. Maar afgelopen nacht moesten zij zich neerleggen bij het voorstel van de Commissie, dat werd gesteund door de overige lidstaten. De nu afgesproken regeling houdt in dat de zogeheten groene koers met een marge van 5 procent kan worden aangepast aan de 'echte' koersontwikkeling. Lidstaten krijgen de mogelijkheid om boeren in voorkomende gevallen te compenseren. De helft kan eventueel door Brussel worden terugbetaald. Maar dat gebeurt pas achteraf als Brussel heeft vastgesteld dat de koersontwikklling in de betrokken periode zo'n compensatie ook rechtvaardigde. Dat houdt dus een risico in voor de nationale regering bij het geven van tegemoetkomingen aan de boeren.