Plan: United in handen van werknemers

ROTTERDAM, 17 DEC. United Airlines, Amerika's tweede luchtvaartmaatschappij, komt zeer waarschijnlijk voor een meerderheid in handen van het personeel.

Volgende week woensdag valt de definitieve beslissing over een voorstel om piloten, werktuigkundigen en andere werknemers in ruil voor forse loonsverlagingen in de toekomst 53 procent van de aandelen in de houdstermaatschappij UAL te verkopen. Dat belang moet geleidelijk toenemen tot 63 procent. Met de transactie is omstreeks 5,25 miljard dollar gemoeid.

Als bestuur en aandeelhouders het voorstel accepteren wordt United de eerste grote Amerikaanse luchtvaartschappij en tegelijk de grootste Amerikaanse onderneming die in handen is van de werknemers.

De operatie geniet de volle steun van de regering-Clinton die werknemers-aandeelhouderschap beschouwt als een van de manieren om de concurrentiekracht en de effciency van Amerikaanse ondernemingen op een hoger peil te brengen. Minister van arbeid Robert Reich heeft het plan van United dan ook toegejuicht. Hij noemde het “een belangrijk model voor de Amerikaanse industrie”. Naar Reichs mening hebben ondernemingen in de VS de keuze tussen het op grote schaal schrappen van werkgelegenheid of met de werknemers samen te zoeken naar manieren om de winstgevendheid te herstellen via loonsverlagingen of nieuwe eigendomsconstructies.

Ook bij het verliesgevende United Airlines, dat in totaal 83.000 werknemers telt, dreigt een forse sanering. Indien de voorgestelde verkoop aan het personeel afketst, moet het bedrijf wellicht 23.000 banen schrappen.

Het is al de vijfde poging sinds 1987 om de 60.000 Amerikaanse werknemers van United aandeelhouder te maken. De eerste plannen om United-aandelen aan het personeel over te dragen vloeiden, ironisch genoeg, voort uit een klimaat van wantrouwen en conflicten tussen de verschillende personeelscategorieën het management. Het jongste plan, waarover de raad van commissarissen het deze week in principe eens is geworden met de vakbonden, maakt volgens een woordvoerder van de luchtvaartmaatschappij een veel grotere kans van slagen. “Het management staat er voor honderd procent achter”, aldus United-woordvoerder John Piper.

Behalve het bestuur en de aandeelhouders moet het plan ook nog worden goedgekeurd door de bond van cabine-personeel die geen partner was in de onderhandelingen.

Het personeel van United zal, in ruil voor het verwerven van de aandelen, de komende jaren 10 tot 20 procent inleveren aan loon en secundaire arbeidsvoorzieningen. Volgens de betrokken vakbonden zullen daardoor de arbeidskosten van de maatschappij de komende jaren met 3,5 miljard dollar dalen.

De vakbonden willen dat de huidige topman Stephen M. Wolf van United, met wie zij slecht uit de voeten kunnen, wordt vervangen door Gerald Greenwald, een voormalige vice-president van autoproducent Chrysler. Als de plannen doorgaan zal United een aparte luchtvaartmaatschappij oprichten voor binnenlands verkeer die de strijd aankan met enkele goedkope concurreren.

Beleggers hebben niet enthousiast gereageerd. Op Wall Street daalde de koers van de aandelen UAL gisteren met bijna 4,5 dollar. Grote beleggers vrezen dat de belangen van andere aandeelhouders UAL in de nieuwe constructie in de knel komen.