Het Torentje

Ruim elf jaar nu al zetelt minister-president Lubbers in het vermaarde Torentje, zijn achthoekige werkvertrek dat uitkijkt over de Hofvijver.

Al die jaren was het een komen en gaan van ministers, ambtenaren, fractievoorzitters, Kamerleden, en vertegenwoordigers van belangengroepen. Ze bepleitten er hun zaak of voerden onderhandelingen. In het Torentje is heel wat, zoals dat is gaan heten, 'politiek afgehecht'. Te veel, vinden velen. 'Torentjesoverleg' is synoniem geworden voor schimmige compromissen waaraan niets meer kan worden veranderd. Het moet minder. Lubbers voelt zich niet echt aangesproken. “Prima, mee eens”, zegt de bewoner van het Torentje. “We moeten enige soberheid betrachten bij het Torentjesoverleg.”

Lubbers: “Laat ik het nu eens kwantitatief uitdrukken. Tachtig procent van het overleg dat hier wordt gevoerd is overleg met bewindslieden, al dan niet met een topambtenaar erbij. Slechts twintig procent bestaat uit politiek overleg met de politieke vrienden van de overkant. Dat valt uiteen in tien procent informatie uitwisselen, zodat je elkaar niet voor verrassingen stelt en tien procent in conclusies trekken. Over slechts tien procent kan dus de ergernis zitten dat de zaak al gelopen is. Het kan soms nuttig zijn dat je ook dat eens doet, maar het moet een uitzondering blijven.

“Ik geloof dat de verhalen over het Torentjesoverleg vaak overdreven worden. Deels is het gewoon een alibi voor woordvoerders uit regeringspartijen om zich achter te kunnen verschuilen, zoals dat ook wel gebeurt met het regeerakkoord. Dan wordt er gezegd: 'we kunnen niet anders'. Ik vind dat geen goede politiek. Zeg dan eerlijk: 'ik heb bewust een deal gemaakt'.

“Ik ben voor méér dualisme, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de Kamer daarbij denkt dat het dan gaat om een vergroting van hun gebied, terwijl ik denk dat het betere mogelijkheden biedt aan ministers om gewoon zelf besluiten te nemen.

“Deze week hadden we een aardig voorbeeld. We hebben de maatregelen om de tekorten in de WW op te vangen bewust afgedaan zonder politiek overleg. We hadden ook weinig tijd, maar het kan dus blijkbaar wel gezien de redelijk positieve reacties van de regeringsfracties op ons besluit. Het leek wel of ze er begrip voor hadden dat wij de knoop zelf maar hadden doorgehakt.”