China furieus over Britse film

PEKING, 17 DEC. China heeft grote druk uitgeoefend op Groot-Brittannië om een televisiedocumentaire van de BBC over Mao Zedong, die maandag zal worden uitgezonden, van het scherm te houden. In de film wordt Mao, die in september 1976 op 82-jarige leeftijd stierf, geportretteerd als een tyrannieke, op seks beluste mandarijn en dat is tegen het zere been van Peking.

In Chairman Mao - The Untold Story, komen naaste medewerkers van Mao aan het woord, onder wie dokter Li, destijds zijn lijfarts. Li vertelt dat Mao regelmatig en tot op hoge leeftijd orgieën hield met groepjes jonge meisjes, die zich vereerd voelden met de Grote Roerganger het bed te mogen delen. Ook verder is het geschetste beeld weinig rooskleurig.

De Chinese regering kwam achter de inhoud van de documentaire en ontbood gisteren een Britse ambassadefunctionaris op het ministerie van buitenlandse zaken. Londen is gevraagd de uitzending tegen te houden. De BBC-correspondent in Peking, James Miles, is te verstaan gegeven dat hij persoonlijk verantwoordelijk wordt gehouden voor het programma, mocht dit wel worden vertoond. De BBC zal met de kerst ook nog een zeer kritisch radioprogramma over Mao uitzenden.

De Britse ambassade heeft China uitgelegd dat in Groot-Brittannië persvrijheid bestaat. “We hebben onze gebruikelijke positie herhaald, dat de BBC volkomen onafhankelijk is en dat wij geen enkel middel hebben om de omroep te beïnvloeden. In feite is het niet ons probleem”, aldus een woordvoerder van de ambassade. De 'affaire Mao' is een volgende inbreuk op de goede verstandhouding tussen Groot-Brittannië en China. De relaties tussen beide landen zijn dit jaar sterk bekoeld door de kwestie Hongkong, waar Londen, tegen de wil van Peking in, nog voor de machtsoverdracht in 1997 meer democratie wil invoeren.

Hoewel de Chinese communistische partij na Mao's dood, onder Deng Xiaoping een volledig andere, marktgerichte koers ging varen, is de 'Grote Roerganger' in de officiële ideologie als een vader van de massa blijven voortleven. Op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking prijkt nog steeds een metershoog portret van Mao. Al jarenlang bestaat in China een 'Mao-revival', deels spontaan ontstaan, deels georkestreerd door het bewind. In Chinese steden zijn speldjes, vaantjes en prentbriefkaarten met de afbeelding van Mao volop verkrijgbaar.

Aan de vooravond van zijn honderdste geboortedag, Tweede Kerstdag, doet de regering er nog een schepje bovenop. In het Volksdagblad van vandaag staat een lang artikel over Mao, waarin hij wordt geroemd wegens het omverwerpen van het imperialisme en het vestigen van het socialisme in China. Ook zijn breuk met de Sovjet-Unie, in de late jaren vijftig, wordt geprezen als een “ver vooruitziende blik”. De krant, spreekbuis van de regering, stelt de retorische vraag: “Als Mao een andere weg had gekozen en China een satelliet van de Sovjet-Unie was, wat zou er dan zijn gebeurd?” De geschiedenis heeft met de val van de Sovjet-Unie het historische gelijk van Mao aangetoond, zo betoogt het Volksdagblad.

Volgens een Westerse diplomaat is het doel van het artikel om de bevolking te wijzen op de continuïteit van de communistische partij. “Mao is nog altijd zeer populair, vooral onder de ouderen. Het komt de leiders goed uit een florissant beeld van Mao te schetsen en uit te leggen dat Deng Xiaoping de problemen heeft aangepakt die Mao niet kon oplossen.” (AP, Reuter)