Zuidafrikaanse kunst reageert op veranderde cultuur

AMSTERDAM, 16 DEC. Prins Claus heeft gisteren in het Stedelijk Museum in Amsterdam de opening verricht van de tentoonstelling Zuiderkruis, werken van 27 kunstenaars uit Zuid-Afrika. Voor het eerst na twintig jaar is Zuid-Afrika weer vertegenwoordigd met een selectie van blanke en zwarte kunstenaars. In hun werken reageren zij op een zeer persoonlijke manier op de cruciale veranderingen die zich in de Zuidafrikaanse maatschappij en cultuur voltrekken.

De tentoonstelling, die eerder dit jaar te zien was op de Biennale van Venetië en tot 30 januari duurt, omvat schilderijen, houtsculpturen, tekeningen en video's. Een aantal deelnemers, onder wie Sandra Kriel, Noria Mabasa, Helen Sebidi, David Koalane, Andries Botha, Sue Williamson en Tito Zungu, was bij de opening aanwezig.

Botha verwerkt in zijn beelden een vlechttechniek van Zulu-vrouwen, de beelden van Jackson Hlungwane hebben Christelijke motieven en de installatie van Williamson is een monument voor District six, een kleurlingenwijk in Kaapstad die met de grond gelijk werd gemaakt. De borduurwerken van Kriel tonen een duidelijk politiek engagement terwijl de expressionistische tekeningen van Koalane meer westers georiënteerd zijn.

Bij de opening maakte directeur Rudi Fuchs bekend dat het tentoonstellingsprogramma van het Stedelijk volgend jaar een andere vorm krijgt. Er zullen geen eenmanstentoonstellingen of specifieke stromingen op zichzelf worden belicht, maar er zal een koppeling worden aangebracht tussen de losse exposties en de opstellingen van de vaste collectie. Deze presentaties, Coupletten genaamd, die per kwartaal worden gehouden, omvatten het gehele museum. Daarmee wil het Stedelijk onverwachte verbanden leggen tussen kunstenaars van vroeger en nu. “Een wirwar van elektrische draden”, noemde Fuchs deze onderlinge verwantschappen en tegenstellingen in een toelichting.

Centrale figuren in Couplet 1 (opening 4 februari) zijn de Italiaan Mario Merz, de Oosterijkse schilderes Maria Lassnig en de Nederlander Berend Strik. Zij zullen confrontaties aangaan met kunstenaars als Fontana, Pinot Gallizio, Ettore Sottsass, Donald Judd, Arnulf Rainer en de negentiende-eeuwse schilder van Alpenlandschappen Giovanni Segantini.

Voor het tweede Couplet zijn onder anderen de Amerikaanse videokunstenares Joan Jonas en de fotograaf Peter Hujar uitgenodigd. Jonas zal tegelijkertijd met de toneelgroep Amsterdam een produktie brengen.