Opwerkingsfabriek bij Sellafield wordt toch in gebruik genomen

ROTTERDAM, 16 DEC. De Britse regering heeft besloten de omstreden nucleaire opwerkingsfabriek Thorp bij Sellafield in gebruik te nemen. Zij meent dat de economische voordelen van opwerking voldoende tegen de nadelen opwegen, aldus milieuminister John Gummer gisteren in het Lagerhuis. Thorp was al in maart 1992 bedrijfsklaar, maar moest wachten op de laatste milieuvergunningen.

De milieu-organisaties Greenpeace en Friends of the Earth, die felle campagnes tegen Thorp achter de rug hebben, hebben geprotesteerd tegen het besluit en zullen het voor de rechter aanvechten. Zij vrezen belasting van het milieu en wijzen op het proliferatie-risico. Ook Ierland, Denemarken, Noorwegen, Zweden, Finland en IJsland toonden zich bezorgd over de te verwachten extra lozingen van radioactief afval op de Ierse Zee.

De bouw van de nieuwe opwerkingsfabriek bij Sellafield heeft ruim 2,8 miljard pond gekost en duurde meer dan tien jaar. Thorp is een uitbreiding van een al bestaande opwerkingsinstallatie die ook eigendom is van British Nuclear Fuels en ten dele in dienst stond van wapenproduktie. Met de Franse opwerkingsfabriek Cogéma zijn het de enige opwerkingsfabrieken in Europa.

In de Thorp-installatie wordt volgens het Purex-procédé uranium en plutonium teruggewonnen uit opgebrande splijtstofstaven van civiele kernreactoren. In deze staven blijft altijd veel nuttig uranium achter en ontstaat na verloop van tijd plutonium dat ook splijtbaar is. In volume gemeten vormen ze de hoofdbestanddelen van opgebrande splijtstof. Verwijdering en gebruik van opgewerkt uranium en plutonium kan de omvang van het hoogactieve afval van kernreactoren daarom sterk verminderen.

Toen medio jaren zeventig tot de bouw van Thorp werd besloten hoopte men het terug te winnen plutonium te leveren aan de vele kweekreactoren die er in Europa zouden komen. Kweekreactoren produceren met hulp van plutonium nieuw plutonium uit een slecht splijtbare vorm van uranium en kunnen het rendement van de uranium-cyclus daarom sterk vergroten. Maar de kweekreactoren zijn er niet gekomen, enerzijds omdat er veel publiek verzet ontstond tegen het kweken (waarvan ook 'Kalkar' de dupe werd), anderzijds omdat de prijzen van uranium en plutonium sterk daalden toen na de ongelukken bij Harrisburg (1979) en Tsjernobyl (1986) praktisch een einde kwam aan de bouw van nieuwe reactoren. Zelfs Engeland gaat de eigen kweekreactor bij Dounreay binnenkort sluiten. In Europa heeft alleen Frankrijk nog kweekreactoren in gebruik.

Alleen Japan voert het kernenergieprogramma uit dat Europa voor ogen stond. Daar staan nu meer dan veertig reactoren en is onlangs bij Monju een kweekreactor in gebruik genomen. Een opwerkingsfabriek is in aanbouw. De komende tien jaar zal Japan de voornaamste buitenlandse gebruiker van Thorp zijn. Tweede in die categorie is Duitsland dat in 1989 besloot de opwerkingsinstallatie bij Wackersdorf niet in gebruik te nemen. Duitsland zal het plutonium samen met uranium in het zogeheten MOX in gewone reactoren verbranden.