Kleine stofdeeltjes veroorzaken sterfte in Amerikaans steden

Een grotere luchtverontreiniging met fijne stofdeeltjes en sulfaathoudende deeltjes veroorzaakt een verhoogde sterfte in Amerikaanse steden. Er is een vrijwel rechtlijnig verband tussen de concentratie stofdeeltjes van minder dan 2,5 micrometer doorsnede en de sterfte aan longkanker en luchtwegziekten. Luchtverontreiging door stikstofdioxyde, zwaveldioxyde, ozon en grotere stofdeeltjes heeft, evenals de zuurgraad van de deeltjes, en duidelijke invloed op de sterfte.

Epidemiologen van de Harvard School of Public Health in Boston concluderen dit uit hun 15 jaar durende registratie van de sterfte onder 8111 volwassenen in zes Amerikaanse steden. De sterftecijfers werden gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht, roken, sociaal-economische verschillen en (over)gewicht, de vijf belangrijkste factoren die de sterfte beïnvloeden.

In de stad Steubenville in de staat Ohio lag het gecorrigeerde sterftecijfer ongeveer 25% hoger dan in Portage in de staat Wisconsin. Daartussenin lagen de sterftecijfers (van hoog naar laag) voor St.Louis en Harriman (Tennessee), Watertown (Massachusetts) en Topeka (Kansas). De verontreiniging aan kleine deeltjes en sulfaatdeeltjes was het hoogst in Steubenville (30 microgram per kubieke meter) en het laagst in Portage (10 microgram per m).

De luchtverontreiniging in de steden is vanaf eind jaren zeventig gemeten met in het centrum opgestelde snuffelpalen. In steden met hogere luchtverontreiniging lag de sterfte aan longkanker en luchtwegziekten (CARA) hoger, maar de andere doodsoorzaken waren ongeveer even belangrijk in de zes steden.

De 37% verhoogde kans op longkanker en CARA door een vieze stad ligt trouwens nog een stuk lager dan de 800% hogere kans op longkanker voor rokers ten opzichte van niet-rokers en de 230% hogere kans van rokers op CARA.

In dit onderzoek is er alles aan gedaan om andere variatie van doodsoorzaken uit te sluiten. De epidemiologen hebben echter niet bewezen dat luchtverontreiniging door kleine deeltjes in een stad ook werkelijk de dood van stadsbewoners versnelt. In hetzelfde nummer van de New England Journal of Medicine (9 dec.) staat een ander epidemiologisch artikel over een stoffige stad, en daarin komen de onderzoekers dicht bij een bewijs.

In de Spaanse stad Barcelona kwamen tien jaar geleden opeens veel astma-aanvallen en astmadoden voor. Onderzoek wees uit dat pieken van ziekte en sterfte samenvielen met het lossen van sojabonen uit zeeschepen. Het aanbrengen van filters op de sojabonensilo's in 1988 heeft de aanvallen van sojabonenallergie in de stad met een factor 100 teruggebracht. Bij de eerste hulp afdeling van ziekenhuizen halveerde na het aanbrengen van silofilters het aantal astmapatiënten op dagen dat er soja werd gelost en op de intensive care kwamen zelfs 25 maal minder astmapatiënten terecht. Het aantal inwoners van Barcelona met antistoffen tegen sojabonen in het bloed veranderde echter niet, schrijven de onderzoekers om aan te tonen dat het toch echt om de blootstelling aan sojaboonstof gaat.