'Het celibaat is mooi, maar moet niet verplicht zijn'

VEENENDAAL, 16 DEC. “Als het ambt een gave van God is aan de kerkgemeenschap, dan rijst de vraag of het juist is dat de kerk gehuwde mannen en vrouwen uitsluit van het priesterschap”, zegt pastoor F.H.M.J. (Frans) Receveur in zijn pastorie in Veenendaal. Naast hem ligt een herdershond. Receveur, de enige pastoor in het 53.000 inwoners tellende stadje en omringd door dertig dominees, voert het woord namens 224 pastores in het aarstbisdom Utrecht die onlangs een brief stuurden aan aartsbisschop, kardinaal Simonis, waarin zij een aantal voorstellen doen om het voortbestaan van de katholieke kerk te waarborgen. Die toekomst staat op het spel nu er nog steeds schrikbarend weinig priesters worden gewijd en sommige parochies volledig op pastoraal werkers, leken en vrijwilligers steunen. De pastores rennen daarbij van de ene parochie naar de andere om de parochianen althans van de nodige sacramenten te voorzien. Receveur: “Onze brief is geboren uit de zorg om de kerk. Ik ben 65 jaar oud. Volgend jaar ben ik veertig jaar priester. Ik trek mij binnen niet al te lange tijd terug want ik kan het niet meer bolwerken. Wie zal mij opvolgen?” De nood is kortom hoog, zegt Receveur die ter adstructie een oud katholiek grapje van stal haalt: “Vroeger kreeg een pastoor er op latere leeftijd een kapelaan bij, nu krijgt hij er een parochie bij.”

De bezorgde pastores uit de dekenaten Wageningen en Elst kwamen vorig jaar op een bezinningsbijeenkomst op het idee een aantal aanbevelingen te doen. De opmerkelijkste daarvan: pastoraal werkers bekleden met bestuurlijk leiderschap; verruiming van de mogelijkheid om gehuwde mannen tot priester te wijden; het openstellen van het diaconaat voor vrouwen; de opwaardering van het “charisma” van het celibaat door de ontkoppeling van het priesterambt en het celibaat; en laten vallen van regelingen inzake sekse en seksualiteit als criteria voor toelating tot het ambt.

Receveur: “Wij beseffen dat er veel grotere problemen in de wereld zijn dan deze. Wij beseffen ook dat er veel grotere problemen zijn binnen de kerk, denk aan de geloofscrisis. Maar dit beseffende, geloven wij toch dat de ambtskwestie niet onbesproken mag blijven.”

Een moeilijke kwestie is die van het celibaat. Vanaf de wijding tot diaken kan iemand geen huwelijk meer sluiten; gebeurt dit toch dan is het huwelijk volgens de kerk ongeldig. Receveur: “Wij stellen niet voor het celibaat af te schaffen. Dat zou niet kunnen. Het celibaat is iets heel moois. Ik heb mijn leven lang celibatair geleefd en dat kost me geen enkele moeite. Ik heb het kunnen integreren in mijn leven. Maar het is volgens ons niet noodzakelijk het als verplichting te koppelen aan het ambt. Dat is in andere kerken ook niet het geval. Ik heb dominees gekend die uit vrije wil celibatair leefden. Een mooi teken.”

Het celibaat wordt, hoewel al eeuwen gebruik in de rooms-katholieke kerk, in de Bijbel nergens voorgeschreven. Wel zijn er de vermaningen van de apostel Paulus aan de Korinthiërs: “Indien zij zich echter niet kunnen beheersen, laten zij dan trouwen. Want het is beter te trouwen dan van begeerte te branden. (-) En ik wilde wel, dat gij zonder zonder zorgen waart. Wie niet getrouwd is, wijdt zijn zorgen aan de zaak des Heren, hoe hij de Here zal behagen. Maar hij, die getrouwd is, wijdt zijn zorgen aan aardse zaken, hoe hij zijn vrouw zal behagen, en hij is verdeeld. (-) Dit zeg ik in uw eigen belang, niet om u een strik om te werpen, maar lettende op de betamelijkheid en de onverdeelde toewijding aan de Here.”

De joviale Receveur wuift de bijbelse bezwaren weg. “Dat is Paulus. Die was niet getrouwd. De eerste apostel Petrus was wel getrouwd. Anders had Jezus zijn schoonmoeder niet kunnen genezen.”

Kardinaal Simonis heeft de brief nog niet beantwoord.