'EU ziet reden voor bezorgdheid, niet voor paniek'

BRUSSEL, 16 DEC. De Europese Unie heeft zich tot nu toe niet of in bedekte termen uitgelaten over de verkiezingsuitslag in Rusland. Uit een kort vraaggesprek met commissaris Van den Broek (buitenlandse betrekkingen) blijkt echter dat 'Brussel' zich toch zorgen maakt over de overwinning van Vladimir Zjirinovski.

Van den Broek: “We zijn hier wel bezorgd, maar er is geen reden voor paniekreacties. We hebben net vanochtend gehoord dat deze extreem populistisch-nationalistische groepering toch niet de grootste partij in het parlement zal worden. We zullen eerst moeten afwachten wat de uitslag betekent voor het beleid van president Jeltsin. Hij zal ongetwijfeld meer tegenstand ontmoeten bij het doorvoeren van vergaande hervormingen. De Europese Unie doet er voorlopig het beste aan om onze relatie met Rusland te intensiveren. Ik doel in het bijzonder op de partnerschapsakkoorden, die nu binnen een paar weken wel rond zullen zijn”.

Gelooft u niet dat de druk uit Oost-Europa om snel lid van de NAVO te worden zal toenemen?

“Ik geloof niet dat we de stabiliteit in Europa zouden dienen als de NAVO bij de top op 10 januari besluit om per ommegaande de landen in Centraal- en Oost-Europa lid te maken. We zouden dan onvoldoende antwoord hebben aan Rusland, dat immers in belangrijke mate onze veiligheid bepaalt. We kunnen alle bezorgdheid die in Rusland leeft over uitbreiding van de NAVO wegnemen door het nauw bij Europa te betrekken. Ze moeten vooral niet het gevoel krijgen dat ze geïsoleerd raken. Geleidelijke integratie, op individuele basis naar ieders mogelijkheden, met perspectief op lidmaatschap is zowel voor de EU als de NAVO het best.”

Vindt u niet dat de Russische kiezer juist de opening naar het Westen heeft afgestraft?

“Ik ben niet de Maurice de Hondt van Rusland, maar deze uitslag zie ik niet als afstraffing van samenwerking met het Westen, maar als luid protest tegen de gevolgen van de hervormingen. Dat zou ons ook niet moeten verbazen. Het succes van deze politicus zat volgens mij niet in z'n extreem-nationalistische opstelling. De leus van Zjirinovski die mij het meest opviel betrof het goedkoper maken van de wodka!”

Maar hij zei ook heel akelige dingen over het nut van Finland als zelfstandige natie.

“Ik wil het ook niet trivialiseren, maar ik vraag me ook af in hoeverre we daarvan in een kramp moeten raken. We zijn in Brussel bezorgd en waakzaam, maar uiteindelijk zal Jeltsin dat zelf als eerste moeten zijn. We moeten de winst van Zjirinovski nu niet op Jeltsin verhalen. De president zal nu zelf met de constitutie die gelukkig is aangenomen, in het parlement via wisselende meerderheden zijn hervormingen moeten doorzetten.”

Toch staat Europa voor een dilemma: hoe Jeltsin te steunen zonder Zjirinovski in de kaart te spelen?

“We zitten in een vicieuze cirkel. Als Jeltsin de hervormingen doorzet dan neemt het vertrouwen toe en zullen de investeringen groeien. Lukt dat niet, dan wordt de situatie veel bedenkelijker, want wie komt daar dan aan de macht. Daarom kunnen we nu niet veel meer doen dan inhaken op de hervormingen, als die tenminste worden doorgezet.”