Rotterdam viert gretig Reves verjaardag

ROTTERDAM, 15 DEC. Als het aan burgemeester A. Peper ligt viert Gerard Reve over vijf jaar zijn vijfenzeventigste verjaardag ook in Rotterdam. Maar dan in de Ahoy'-hallen. In een brief aan de burgemeester had de schrijver daar al op gespeculeerd. Hij heeft overwogen ook al voor zijn zeventigste verjaardag de grote Ahoy'-hal af te huren en een optreden te organiseren van het Orkest van het Leger des Heils.

Uiteindelijk is alles toch maar wat kleinschaliger gehouden. In de theaterzaal van de Rotterdamse Gemeentebibliotheek werd de schrijver die gisteren 70 werd, gehuldigd door de minister van WVC, uitgever Bert de Groot en burgemeester Peper. En om geruchten van discriminatie de kop in te drukken, aldus Reve, was voor de muziek het Rosenberg-trio ingehuurd: 'een echt zigeunerorkest met echte zigeunerse instrumenten'.

In de foyer van de bibliotheek werd bovendien een bescheiden tentoonstelling geopend met manuscripten en boeken van Reve. Te zien zijn daar onder meer de omslag van een tekenschriftje uit 1929, schoolrapporten ('zeer goed' voor vlijt en gedrag), het verlanglijstje voor Sinterklaas uit 1930 (op de zesde plaats 'Een paar moddervette bokkingen' en op de zevende 'Een paar zure haringen'), vele brieven, en de eerste met potlood geschreven bladzijde van De Avonden.

Aanvankelijk was het de bedoeling dat het Letterkundig Museum bij Reves zeventigste verjaardag een grote overzichtstentoonstelling zou organiseren, net als bij de verjaardagen van Annie M. G. Schmidt, Hermans en Mulisch, met de uitgave van een schrijversprentenboek. Maar een ruzie over het vermelden van roofdrukken maakte dit onmogelijk. Reve en zijn vriend Joop Schafthuizen hebben nu alle banden met het museum verbroken en een bruikleen dat het museum bezat teruggehaald.

Burgemeester Peper moet deze ruzie niet slecht zijn uitgekomen. Hij kreeg nu de gelegenheid Rotterdam aan te prijzen als een stad die de literatuur hoog houdt. Hij haalde in zijn verjaardagstoespraak stevig uit naar zijn partijgenoten in Amsterdam door Rotterdam een stad te noemen 'die schrijvers niet weert uit door het gemeentebestuur gesubsidieerde zaaltjes'. Volgens Peper blijft het overal en te allen tijden oppassen geblazen voor de vijanden van het vrije woord 'achter welk masker zij zich ook ophouden'.

Als pleister op de wonde liet minister d'Ancona gisteren weten dat Reves werk 'ook in de hoogste kringen niet onopgemerkt was gebleven'. Zo had het Hare Majesteit de Koningin behaagd de schrijver wegens zijn grote verdiensten voor de Nederlandstalige literatuur te bevorderen tot Officier in de orde van Oranje Nassau.

De gemeente Amsterdam laat in een reactie op de toespraak van Bram Peper weten dat Gerard Reve weer welkom is in Amsterdam. Zuid Afrika is veranderd en het beleid ten aanzien van Zuid Afrika is ook veranderd, aldus een woordvoerder. “Van Thijn is zelf pas naar Zuid Afrika geweest.”

In zijn dankwoord, na de gebruikelijke accolade, verwees Gerard Reve naar de motieven die hem er in 1974 toe brachten een eerdere koninklijke onderscheiding te accepteren. Hij hoopte met de ridderorde, afkomstig van een koningin 'die zelf moeder was van een gezin, met kinderen' zijn tegenstanders het zwijgen op te kunnen leggen. Hij was in die jaren het mikpunt van christelijke volksdeel en hunkerde naar steun. “Heel weinig mensen zagen toen dat ik eigenlijk een godvrezend en conservatief man was.”

Voorafgaand aan de huldiging gaf Gerard Reve gisteren voor enkele tientallen journalisten een 'briefing'. Hij legde daar onder meer uit waarom zijn jongere collega's nooit zijn niveau zouden halen. Ze hadden geen goed taalonderwijs gehad, en waren niet belezen. “Die generatie heeft geen zinsontleding gehad en weet niet hoe je een mededeling moet opbouwen. Je kan absoluut geen wijs uit hun dialogen.”