Prijzen dalen, investeringen gaan omhoog; Gatt-voordelen pas op termijn

DEN HAAG, 15 DEC. Als de wereldhandel vrij wordt, zoals het nieuwe GATT-akkoord beoogt, krijgen bedrijven dan meer armslag in de wereld, heeft de consument voordeel, worden zijn kleding en schoenen goedkoper en krijgen mensen er meer werk door? Simpele vragen, maar geen mens weet het antwoord. “GATT is geen panacee, er komen voordelen, maar pas op langere termijn”, zeggen economische experts en vertegenwoordigers van bedrijfstakken.

Voor de consument zijn “op enige termijn” voordelen van de GATT te verwachten, zegt A. Koopman, medewerker Internationale zaken van de Consumentenbond. “Door groter aanbod, het gevolg van vrijere handel, zullen lagere prijzen ontstaan voor bijvoorbeeld farmaceutische produkten, voedingsmiddelen, bier en kleding. Ook de dienstverlening krijgt meer armslag, er komt een groter aanbod, meer service en keuze. En het Europese landbouwbeleid wordt minder kostbaar door afbraak van subsidies. Dat leidt tot een lagere belastingdruk.”

Secretaris C. Lodiers van de federatie van textielbedrijven juicht het in Genève bereikte akkoord toe, want het betekent dat allerlei quota voor export op den duur zullen verdwijnen, evenals de enorme importheffingen die nu nog in tal van landen bestaan. “Het moet nog wel even gebeuren, maar denkt u bijvoorbeeld aan de 130 tot 140 procent heffing die een land als Brazilië op de textielimport legt. Als die barrière wordt geslecht, betekent dat een nieuwe markt voor onze kwaliteitsprodukten.”

Volgens VNO-secretaris drs. M. Toen is het evident dat de Nederlandse economie met haar sterke exportafhankelijkheid van de GATT zal profiteren. “Maar het is onmogelijk in detail aan te geven in welke zin.” Het economische bureau van ABN Amro ziet op korte termijn een mogelijk psychologisch effect, door grotere investeringsbereidheid van bedrijven. Pas na 1995 ziet de bank “zeer mondjesmaat een groei-effect”, dat tegen het jaar 2000, als de importtarieven werkelijk verlaagd zijn, oploopt tot 0,5 à 1 procent van het bruto nationaal inkomen.

In 1948, toen de GATT begon, was de gemiddelde importheffing in de wereld nog ruim 40 procent. In 1992 was dat minder dan 5 procent. Grote exporteurs als Shell, Akzo en DSM zien de voordelen nu toenemen. “Het GATT-akkoord is een voorwaarde voor meer economische groei op wereldniveau. Het zal vrijwel overal impulsen geven aan de economie”, aldus een Shell-woordvoerder. Ook de KLM is verheugd: “De nieuwe afspraken hebben geen direct effect op de luchtvaart, wel indirect. Voor het eerst is de dienstensector in het akkoord opgenomen, dat zal leiden tot verdere liberalisering van de luchtvaart.” F.A. Maljers, bestuursvoorzitter van Unilever, wijst op het “essentiële belang” voor zijn onderneming “dat het handelsgeschil over oliezaden nu is geregeld”.