Palestijnse ballingen keren in triomf terug

TEL AVIV, 15 DEC. De laatste groep van de een jaar geleden naar Zuid-Libanon uitgewezen leden van Hamas en de Islamitische Jihad keert vandaag uit ballingschap naar hun woongebieden terug.

Israel vreest dat hun terugkeer de populariteit van de twee moslim-fundamentalistische organisaties onder de Palestijnen in de bezette gebieden zal vergroten. Als tegenwicht overweegt Israel eind deze week enkele honderden Palestijnen van Yasser Arafats guerrillagroep Al-Fatah vrij te laten en enkele andere gebaren te maken die het Palestijnse vredesfront zouden kunnen versterken. Volgens Palestijnse bronnen zal Israel binnenkort ook de terugkeer toestaan van vijftig in de afgelopen jaren naar Jordanië uitgewezen Palestijnen, onder wie Fatah-leden en communisten die het vredesproces steunen.

Vanmorgen om acht uur is de terugkeer van meer dan 200 leden van Hamas en de Islamitische Jihad bij de grenspost Zummriya begonnen. Drie maanden geleden stond Israel de terugkeer van een eerste groep van 200 uitgewezenen toe. Alle terugkerenden zullen ten minste vier dagen worden vastgehouden en gedurende die tijd door de Shin-Bet, de Israelische binnenlandse veiligheidsdienst, worden ondervraagd.

Volgens de Israelische media is een aantal van de uitgewezen Hamas-leden door Hezbollah in Libanon geoefend in terroristische activiteit. Na het veiligheidsonderzoek zullen de Israelische autoriteiten beslissen wie op vrije voeten zal worden gesteld en wie wegens terroristische activiteit voor de militaire rechtbank zal worden gedaagd. Volgens door de Israelische pers aangehaalde Israelische veiligheidskringen zullen de meesten naar huis kunnen terugkeren.

Premier Yitzhak Rabin besloot vorig jaar december tot de massale uitwijzing van vierhonderd leden van Hamas en de Islamitische Jihad naar Libanon in reactie op een golf van moslim-extremisme in Israel tegen burgers en militairen. Hij zag toen de Libanese weigering de ballingen op te nemen over het hoofd. Onder barre winterse omstandigheden zetten zij tussen de Israelische en Libanese linies in Zuid-Libanon een geïmproviseerd tentenkamp op dat tot grote ergernis van Jeruzalem een bedevaartplaats werd voor de internationale pers. Israel oefende zware druk op onder andere het Amerikaanse TV-station CNN uit om de dagelijkse rechtstreekse uitzendingen uit het tentenkamp te stoppen.

De grote media-aandacht heeft er volgens Uri Avneri, een Israelische vredesactivist, toe bijgedragen dat de ballingen in de ogen van veel Palestijnen helden zijn geworden. “De uitwijzing was een ondoordachte daad van Rabin om de hysterische Israelische publieke opinie te kalmeren”, zei Avneri vanmorgen in een radio-vraaggesprek.

Militaire kringen beamen dat Hamas ondanks de uitwijzing het afgelopen jaar in de bezette gebieden, vooral in de Gazastrook, sterker is geworden. De combinatie van de impasse in het vredesoverleg met de PLO en de terugkeer van de meeste ballingen - zestien weigeren uit vrees voor lange gevangenisstraffen terug te keren - heeft eveneens een versterkend effect op de populariteit van Hamas onder de Palestijnen. Mede daarom heeft Likud-leider Benjamin Netanyahu het besluit van Rabin zich aan zijn woord te houden en de terugkeer van de ballingen mogelijk te maken als “een krankzinnige daad” omschreven. “Gisteren werden we nog (door Rabin) voor terroristische aanslagen gewaarschuwd en vandaag worden meer terroristen tot het land toegelaten”, zei hij gisteravond.

Intussen heeft een onderhoud van kolonel Doron Almog, de commandant van de Israelische strijdkrachten in de Gazastrook, met leidende persoonlijkheden van Hamas in Israel nogal wat opzien gebaard. Kolonel Almog concludeerde tijdens deze gesprekken dat er achter het religieus fanatisme van Hamas ook politiek pragmatisme schuil gaat. Hij sloot zelfs deelneming van Hamas aan de autonomie in de Gazastrook niet uit wanneer duidelijk wordt dat Arafats Fatah het bestuur stevig in handen heeft. Vanuit zijn cel heeft de tot 15 jaar gevangenisstraf veroordeelde Hamas-leider Ahmed Yassin via bemiddelaars laten weten dat Hamas overweegt in juli 1994 aan de verkiezingen voor de Palestijnse bestuursraad deel te nemen en ook bereid is tot hervatting van de dialoog met de PLO.