Nieuwe aanpak verzorging van langdurige kankerpatiënt

UTRECHT, 15 DEC. Mevrouw Karelsen (48) heeft een totale darmafsluiting als gevolg van niet meer te opereren kanker aan de eierstok. Zij heeft een maagsonde en wil graag naar huis. Dat lijkt in principe eenvoudig, maar in de praktijk blijkt er in zo'n situatie van alles mis te gaan. Een toch al uiterst moeilijke periode voor de patiënt wordt nog verzwaard doordat het werk van verschillende hulpverleners niet op elkaar is afgestemd. Met een ziekte als kanker is het vaak lastig om nog gewoon te blijven functioneren. Langere opname in het ziekenhuis, veelvuldig bezoek aan de polikliniek en zorg thuis verstoren dat 'gewone' leven.

Om daar enige harmonie in te brengen zou een integraal behandelplan moeten worden opgesteld, waarin hulpverleners op medisch, verpleegkundig, psychisch en sociaal vlak in voortdurend onderling overleg een rol spelen en van elkaar weten wat ze doen.

Het Integraal Kankercentrum Midden Nederland (IKMN) - er zijn negen integrale kankercentra - heeft nu het Project Integrale Oncologische Zorg in de regio Eemland rond Amersfoort opgezet. Na voorbereiding van ruim een half jaar moet het begin 1994 gaan lopen. Het Ziekenhuis Eemland is er bij betrokken, het Kruiswerk Noord-Oost Utrecht en de Regionale Huisartsenvereniging Eemland. Ook de Stichting Kruiswerk West-Veluwe doet sinds enige tijd mee.

Directeur A.L.K. Blokland van het Integraal Kankercentrum: “Het gaat om een behoorlijk omvangrijk probleem. Nederland telt rond 250.000 kankerpatiënten, een aantal dat tegen de eeuwwisseling is opgelopen tot ongeveer 300.000. Jaarlijks wordt rond 60.000 maal de diagnose gesteld. De bevolking vergrijst, maar patiënten blijven ook langer leven. Er is altijd een ziekteproces van langere duur, waarbij patiënten te maken hebben met ziekenhuisopname, de polikliniek en hulp thuis. Per patiënt, situatie en fase verschilt de zorg die moet worden verleend. Een goede behandeling, waar continuïteit in zit, vereist dus een goede afstemming, coördinatie en overleg tussen behandelend specialisten, verpleegkundigen, de huisarts, de wijkverpleegkundige en anderen die erbij betrokken zijn. “Daar zien wij”, zo zegt Blokland, “een taak in.

Tot nu zijn de nu ruim tien jaar bestaande kankercentra bezig geweest met behandelrichtlijnen, na- en bijscholing, consulteren en onderzoek, basaal en patiëntgebonden. Nu is er een accentverschuiving. Zoals overal komt ook bij ons een beter op de vraag toegesneden kwaliteitszorg aan de orde.''

Het Integraal Kankercentrum Midden Nederland heeft als partner voor het project het Amersfoortse ziekenhuis Eemland gevonden. Om kankerpatiënten soepel over te dragen aan de huisarts en de thuiszorg en vice versa is een overdrachtsprotocol opgesteld, zodat huisarts en thuiszorg precies weten hoe ze zorg en medicatie moeten voortzetten. Daarnaast zijn regelmatig besprekingen tussen specialisten en huisartsen over de behandeling van kankerpatiënten. Er wordt een verpleegkundig netwerk opgebouwd en er zijn richtlijnen opgesteld voor de samenwerking tussen huisarts en specialist. Daarnaast voorziet het project in afspraken over pijnbestrijding en de wijze waarop psychosociale zorg wordt ingezet.

De twee drijfveren voor het project, het toenemend aantal patiënten en de hang naar 'zorgvernieuwing', sluiten volgens directeur patiëntenzorg van het Eemlandziekenhuis, B.T. Sikkens, goed aan bij datgene wat ook het ziekenhuis beoogt. “Het is duidelijk dat de zorg voor patiënten niet kan ophouden bij de deur van het ziekenhuis. Wat wij dus proberen is het bouwen van 'circuits' tussen de hulpverlening binnen het ziekenhuis en die daarbuiten, zodat de patiënt gemakkelijker en met meer vertrouwen naar huis kan.”

Vooralsnog wordt het project wetenschappelijk begeleid, zodat kan worden bekeken of een integraal behandelprogramma ook inderdaad 'winst' geeft. Sikkens verwacht dat een dergelijke opzet van de hulp niet duurder is dan de nu bestaande. “Er gaat op het oog meer overleg inzitten, maar doordat er betere afspraken zijn, verdwijnt er ook veel overleg dat nu onnodig wordt gevoerd door onduidelijke afspraken.”

Blokland hoopt dat bij gebleken succes andere integrale kankercentra het idee zullen overnemen en regionaal verder zullen uitwerken. “En dat hoeft niet op te houden bij kankerpatiënten. Ik denk dat het pakket van afspraken en de wijze van werken ook voor andere meer chronische aandoeningen van groot nut kan zijn.”