Klok-truc kan overleg verlengen

ROTTERDAM, 15 DEC. Mocht het vandaag op het nippertje toch nog fout lopen met de finale onderhandelingen over een GATT-akkoord en dreigt de deadline van 15 december 24.00 uur te worden overschreden, dan rest de onderhandelaars in Genève een diplomatieke truc om nog even door te onderhandelen: de klok stilzetten.

Volgens A. Kersten, hoogleraar diplomatieke geschiedenis in Leiden, is het stilzetten van de klok een “pragmatische oplossing voor een ingewikkeld probleem”. “Als men weet welke concessies gedaan zullen worden, maar de vraag is alleen nog wanneer, dan is het zinvol om een paar uur lang te blijven zeggen dat het vijf voor twaalf is.”

Het GATT-akkoord moet uiterlijk vandaag om 24.00 uur (Amerikaanse tijd) gesloten zijn, omdat het Amerikaanse Congres na die tijd het akkoord mag amenderen. De truc werkt volgens Kersten alleen als alle partijen ermee instemmen. “Als iedereen aan het bedrog gelooft, is aan de voorwaarden voldaan.”

Voormalig EG-commissaris en minister van landbouw Sicco Mansholt was getuige van de 'uitvinding' van de truc in 1962 in Brussel, toen een onderhandelingsmarathon van de EG-landen over het landbouwbeleid de tijdslimiet overschreed. Niet alleen de klok, maar de hele kalender werd toen stilgezet. Mansholt: “We hebben twee weken en nachten dooronderhandeld en in de tussentijd de kalenderblaadjes niet afgescheurd. Het is een gezamenlijke afspraak om de zaak te beduvelen.”