Europa als illusie

IN EEN EUROPESE samenhang klonk het verwijt niet uitzonderlijk, maar in zijn onverzoenlijke verwerping van verdere Europese integratie door een Duitse politicus was het toch hoogst brisant. Gisteren beschuldigde de Beierse premier Stoiber kanselier Kohl ervan een “Europese illusionist” te zijn. Kohl van zijn kant had het dispuut met Stoiber al eerder een schrillere toon gegeven met de opmerking dat de Euro-pessimisten maar langs de weg moesten worden achtergelaten. De kanselier heeft kennelijk weinig zin in een herhalingsoefening met de voors en tegens van de Europese eenheid als inzet.

Kan Kohl zich met een demonstratie van verveelde vermoeidheid van de zaak afmaken? Zeker niet. Stoiber is niet alleen een belangrijke regionale politicus, maar ook leider van de CSU, de zusterpartij van Kohls CDU en een onmisbare partner in iedere coalitie die de christen-democraten na de verkiezingen van volgend jaar in Bonn zouden willen aangaan. Bovendien staat vast dat Stoibers ongenoegen met de vooral door Duitsland gevoede communautaire geldstromen ten behoeve van het Europese Zuiden door veel Duitsers wordt gedeeld. De tijd dat het lidmaatschap van NAVO en EG voor de bondsrepubliek een onmisbaar en tegelijk broos paspoort was tot de kring van welvarende en fatsoenlijke staten is lang voorbij.

DE OPMERKING ALS zou Kohl de laatste kanselier zijn die grotere Duitse bewegingsvrijheid vreest als een ernstige ziekte en daarom zijn volk de Europese medicijn in flessen vol toedient, is al bijna een cliché. De Duitsers staan niet op het punt Europa de rug toe te keren, ook Stoiber niet. Maar in een recent vraaggesprek liet hij er geen twijfel over bestaan dat wat hem betreft de grenzen van de integratie zijn bereikt. En in die zin vertolkt hij Duitse gevoelens vermoedelijk een stuk nauwkeuriger dan de kanselier. Zo is het langzamerhand een gerechtvaardigde vraag of Kohls Europese programma geen sta-in-de-weg zal blijken voor een herhaald verkiezingssucces. Aan Stoiber zal het niet liggen. Europa als illusie is geen stemmentrekker.