Basken eisen een eigen diplomatieke vertegenwoordiging bij Europese Unie; Regio's zetten González onder druk

BILBAO, 15 DEC. Na een periode van betrekkelijke rust heeft de autonome regio Baskenland de centrale Spaanse regering van Felipe González onder druk gezet met eisen voor een grotere onafhankelijkheid. De Baskische nationalisten, verenigd in de deelregeringspartij PNV, eisen een eigen buitenlandse vertegenwoordiging binnen de Europese Unie.

De verlangens die de Baskische deelregering onder leiding van president Ardanza gisteren openbaar maakte, komen neer op de wens voor een de facto erkenning als onafhankelijke staat op Europees niveau. Het is de eerste keer dat een autonome regioregering formeel een verzoek in deze richting doet. De Baskische nationalisten willen onder meer een eigen vertegenwoordiger in de raad van ministers van de Europese Unie zodra onderwerpen worden behandeld die rechtstreeks Baskenland betreffen. Daarnaast staat ook een permanente Baskische vertegenwoordiging in het Brusselse op het verlanglijstje, vertegenwoordigers in de raad van Europa en een Europese erkenning van de onafhankelijke Baskische regering.

De sociaaldemocratische PSOE die de Spaanse minderheidsregering vormt heeft de buitenlandse politiek altijd expliciet tot een centrale staatstaak gerekend. Het kabinet in Madrid voelt er dan ook weinig voor de verzoeken om een grotere autonomie in te willigen, maar bevindt zich daarbij in een ongemakkelijk pakket. De politieke gedoogsteun van de nationalistische afgevaardigden is voor de socialisten noodzakelijk om het hoofd boven water te houden. Zo konden de begrotingsvoorstellen voor het komende jaar alleen doorgevoerd worden dankzij de steun van de Catalaanse CiU.

De Baskische PNV liet daarbij reeds verstek gaan en ook uit Catalonië wordt nu de druk opgevoerd om meer concessies te doen aan de nationalistische verlangens, wil de steun in de toekomst gegarandeerd blijven. De positie van de regering González is verder ondermijnd door de economische problemen, die de populariteit van het Kabinet sinds deze zomer gestaag bergafwaarts deden gaan.

De Baskische afdeling van de regeringspartij PSOE, die samen met de PNV in Baskenland de deelregering vormt, onderstreept dat de plannen toch vooral uit de koker van hun nationalistische coalitiepartner komen. Maar ondanks deze terughoudende opstelling stemden de Baskische socialisten toch in met het plan om bilaterale gesprekken met de centrale regering in Madrid te houden over de eigen vertegenwoordiging. De Baskische afdeling van de rechtse Partido Popular (PP) verwees de voorstellen van de PNV evenwel als “grotesk en ridicuul” richting prullenmand. Op landelijk niveau staat de PP van oppositieleider Aznar dan ook bij uitstek voor een sterk centraal Madrileens gezag.

Niettemin liet Manuel Fraga, de nestor van de PP die de Galicische deelregering voorzit, onmiddellijk weten wel wat in het Baskische idee van een eigen Europese vertegenwoordiging te zien. Participeren in Europees verband behoorde immers altijd tot de aspiraties van zowel Baskenland als Galicië en heeft op zichzelf nog niets te maken met het voeren van een zelfstandige buitenlandse politiek, zo verzekerde de Galicische president.

Of deze visie in Madrid gedeeld wordt is evenwel de vraag. Zeker nu de hernieuwde roep om onafhankelijkheid de trekjes van een breed winteroffensief begint te krijgen, nu behalve Baskenland en Galicië, ook Catalonië politieke munt wil slaan uit de verzwakte positie van het centrale gezag. Afgelopen weekeinde reageerde Jordi Pujol, de president van de Catalaanse Generalidad, uitgesproken ijzig op de hernieuwde benoeming door Madrid van een gouverneur in Catalonië. De Catalaanse nationalisten onder leiding van de CiU van Pujol vinden deze functie overbodig en dringen aan op een herziening van het Spaanse staatsbestel op dit punt. En hoewel met name op het gebied van de herverdeling van de belastinggelden al de nodige concessies zijn gedaan, heeft Pujol inmiddels laten weten dat de regering in Madrid niet moet denken dat de roep om een grotere autonomie hiermee voldoende bevredigd is.